تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٠٥ - شرح آيات

براى گفته خود با سوگند خوردن و آنچه به آن سوگند ياد شده استمداد قوت مى‌كند، پس كلام پروردگار ما به آنچه كه به آن سوگند ياد شده ارزش و شأنى مى‌بخشد، پس ما بزرگى قسم را وابسته به آن مى‌دانيم كه پروردگارمان به آن سوگند ياد كرده است.

بدين گونه از اين قسم از نقشى كه قلم در بخشيدن كرامت و عزت و گشودن آفاق علم به مؤمنان داشته است آگاه مى‌شويم، و بر ما لازم است كه اگر خواستار مالك شدن ناصيه زندگى هستيم، مى‌بايستى ناصيه علم را در تملك خويش داشته باشيم، و پروردگار ما سبحانه و تعالى گفت عَلَّمَ بِالْقَلَمِ عَلَّمَ الْإِنْسانَ ما لَمْ يَعْلَمْ‌، [٥] و دليل اين قسم را آنچه قلم مى‌نويسد آورده (كه علم است).

«ن وَ الْقَلَمِ وَ ما يَسْطُرُونَ‌- سوگند به قلم و به آنچه با قلم مى‌نويسند.» گفتند: يعنى فرشتگانى كه با قلم قدرهاى خدا را بر لوح مى‌نويسند، يعنى سوگند به خامه/ ١٩٧ و آنچه سطر به سطر مى‌نويسد، يا آنچه از علوم حقّه كه قلم آنها را مى‌نويسد، چه علم خود چيز ديگرى است كه شايستگى قسم ياد كردن به آن را دارد، و بدين قسم قرآن به قلم و علم مقدمه‌اى براى سست و دروغ شمردن اتهام كهانت و جادو و شعر به رسالت خدا. و مردمان بايد بدانند كه عقل و وحى دو شاخه از يك درخت‌اند و اين كه رسالت و علم همچون دو بال مرغى است كه انسانيت با آنها به جهان بالا پرواز مى‌كند، و اين گفته كه بعضى از مدعيان دين از خود درآورده و گفته‌اند كه علم از دين نيست، سخنى بيهوده است، و اين پندار مدّعيان علم نيز كه آن را منافى با دين مى‌شمارند، يك گمراهى دور و پردامنه است ... چه اين كتاب است كه به علم و آنچه به آن نوشته مى‌شود سوگند ياد كرده است.

از اين همه چنان مى‌فهميم كه وظيفه قلم خدمت دين و علم است نه گمراه كردن مردمان و به بردگى گرفتن ايشان، و اين كار صورت نمى‌پذيرد مگر آن گاه‌