و «اجل اقصى‌» (دورتر)، و يا «اجل معلق» (مشروط) و «اجل حتمى» (مطلق).
قسم اول، سر رسيدى است كه قابل تغيير و دگرگونى است، و بر اثر اعمال نادرست انسان ممكن است بسيار جلو بيفتد، كه عذاب‌هاى الهى يكى از آنها است، و به عكس، بر اثر تقوا و نيكو كارى و تدبير ممكن است بسيار عقب بيفتد.
ولى، اجل و سررسيد نهائى به هيچ وجه قابل دگرگونى نيست، اين موضوع را با يك مثال مى‌توان مشخص كرد و آن اين كه: يك انسان استعداد عمر جاويدان ندارد، اگر تمام دستگاه‌هاى بدن خوب كار كند، سر انجام زمانى فرا مى‌رسد كه بر اثر فرسودگى زياد قلب او خود به خود از كار مى‌افتد، ولى رعايت اصول بهداشت و جلوگيرى به موقع از بيمارى‌ها مى‌تواند عمر انسان را طولانى كند، در حالى كه عدم رعايت اين امور ممكن است آن را بسيار كوتاه سازد و به زودى به آن پايان دهد. «١»
***
نكته:
عوامل معنوى زيادى و كوتاهى عمر
نكته ديگرى كه به خوبى از اين آيه استفاده مى‌شود، تأثير گناهان در كوتاهى عمر است؛ زيرا مى‌گويد: اگر ايمان بياوريد و تقوا پيشه كنيد، خدا به شما عمر طولانى مى‌دهد، و مرگ شما را به تأخير مى‌اندازد، با توجه به اين كه گناهان همواره بر جسم و يا روح انسان ضربه‌هاى هولناك وارد مى‌كند، درك اين معنى آسان است.