تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٧٢
استقامت، تقوا و پرورش نفوس است.
تعبير به «ترتيل» كه در اصل به معنى «تنظيم» و «ترتيب موزون» است، در اينجا به معنى خواندن آيات قرآن با تانى و نظم لازم، و اداء صحيح حروف، و تبيين كلمات، و دقت و تأمل در مفاهيم آيات، و انديشه در نتايج آن است.
بديهى است چنين قرآن خواندنى مىتواند به سرعت به انسان رشد و نمو معنوى، شهامت اخلاقى، و تقوا و پرهيزگارى ببخشد، و اگر بعضى از مفسران آن را به معنى نماز خواندن تفسير كردهاند به خاطر آن است كه يكى از بخشهاى مهم نماز «تلاوت قرآن» است.
تعبير به «قيام» در جمله «قُمِ اللَّيْلَ» به معنى برخاستن در مقابل خوابيدن است، نه فقط روى پا ايستادن است.
و اما تعبيرات مختلفى كه درباره مقدار «شب زنده دارى» در اين آيات آمده، در حقيقت براى بيان «تخيير» است، و پيامبر صلى الله عليه و آله را مخير مىكند كه نيمى از شب، يا چيزى كمتر، يا چيزى بيشتر را بيدار بماند، و تلاوت قرآن كند، در مرحله اول «تمام شب» را جز مقدار كمى ذكر مىكند، و بعد تخفيف داده و آن را به نيمى از شب مىرساند و سپس كمتر از نيم.
بعضى گفتهاند: منظور تخيير در ميان «دو سوم»، «نصف» و «يك سوم» شب است، به قرينه آيهاى كه در آخر همين سوره خواهد آمد كه مىفرمايد: «إِنَّ رَبَّكَ يَعْلَمُ أَنَّكَ تَقُومُ أَدْنى مِنْ ثُلُثَيِ اللَّيْلِ وَ نِصْفَهُ وَ ثُلُثَهُ».
ضمناً از همين آيه آخر سوره، به خوبى استفاده مىشود كه پيامبر صلى الله عليه و آله در اين قيام شبانه، تنها نبود، بلكه گروهى از مؤمنان نيز در اين برنامه خودسازى، تربيتى و آمادگى، همگام و همراه پيامبر صلى الله عليه و آله بودند، و او را به عنوان اسوه و الگوئى در اين راه پذيرفته بودند.