تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢٠
«اكنون اگر شما در برابر من چارهاى براى فرار از چنگال مجازات داريد انجام دهيد» «فَإِنْ كانَ لَكُمْ كَيْدٌ فَكِيدُونِ». «١»
آيا مىتوانيد از قلمرو حكومت من بگريزيد؟
يا مىتوانيد بر قدرت من غلبه كنيد؟
يا توانائى داريد با پرداختن فديهاى آزاد شويد؟
و يا قدرت داريد مأموران حسابرسى را فريب دهيد؟
هر كار از دست شما ساخته است انجام دهيد، ولى بدانيد كارى از شما ساخته نيست!
در حقيقت اين امر، به اصطلاح «امر تعجيزى» است كه براى روشن ساختن عجز و ناتوانى طرف مقابل ذكر مىشود، مثل همان چيزى كه در مورد قرآن مجيد آمده است كه مىفرمايد: «اگر در آنچه بر بنده خود نازل كردهايم ترديد داريد سورهاى مانند آن را بياوريد».
«كَيْد» (بر وزن صيد) به طورى كه «راغب» در «مفردات» مىگويد: نوعى چارهجوئى است كه گاه نكوهيده و گاه قابل تمجيد است، هر چند استعمال آن در موارد مذموم بيشتر است (همان گونه كه در آيه مورد بحث نيز چنين است).
مسلماً در آن روز كارى از دستشان ساخته نيست؛ چرا كه مىدانيم آن روز روزى است كه دست انسان از هر گونه اسباب و وسائل كوتاه مىگردد، چنان كه در آيه ١٦٦ سوره «بقره» آمده است: «وَ تَقَطَّعَتْ بِهِمُ الأَسْبابُ».
قابل توجه اين كه: از يكسو، مىفرمايد: آن روز، «يوم الفصل» يعنى روز جدائىها است، از سوى ديگر، مىفرمايد: آن روز، «يوم الجمع» يعنى روز