تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١٩
و نيز اگر خدمتى به خلق مىكنى، چه در جهات معنوى باشد مانند تبليغ و هدايت، و چه در جهات مادى، مانند انفاق و بخشش، هيچكدام را نبايد با منت يا انتظار جبران، آن هم جبرانى فزونتر توأم نمائى چرا كه منت، اعمال نيك را باطل و بىاثر مىكند: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَ الأَذى». «١»
«لا تَمْنُنْ» از ماده «منّت» در اين گونه موارد به معنى سخن و گفتارى است كه بيانگر اهميت نعمتى است كه انسان به ديگرى داده است، و از اينجا رابطه آن با مسأله «استكثار» (طلب فزونى) روشن مىشود؛ چرا كه اگر انسان خدمتش را ناچيز بشمرد انتظار پاداشى ندارد، چه رسد به اين كه فزونى بطلبد، و به اين ترتيب، منت گذاردن هميشه سرچشمه «استكثار» است، عملى كه ارزش نعمت را به كلى از بين مىبرد.
و اين كه: در بعضى از روايات آمده است: معنى آيه اين است: لا تُعْطِ تَلْتَمِسُ أَكْثَرَ مِنْها: «چيزى را به ديگرى عطا مكن كه انتظار بيشتر از آن را داشته باشى» «٢» در حقيقت بيان يكى از شاخههاى مفهوم كلى آيه شريفه است.
همان گونه كه در حديث ديگرى آمده است: امام صادق عليه السلام در تفسير اين آيه فرمود: لا تَسْتَكْثِرْ مَا عَمِلْتَ مِنْ خَيْرٍ لِلَّهِ: «كار نيكى را كه براى خدا انجام مىدهى هرگز زياد مشمر» ٣ اين هم شاخه ديگرى از آن مفهوم كلى است.
***
در آيه بعد، به آخرين دستور در اين زمينه اشاره كرده، مىگويد: «و به خاطر پروردگارت، صبر و شكيبائى پيشه كن» «وَ لِرَبِّكَ فَاصْبِرْ».
باز در اينجا با مفهوم گستردهاى از صبر و استقامت و شكيبائى برخورد