نوع آزادى از قيد و بند نيز در آن نهفته شده، و اين در حقيقت توضيحى است براى وضع آنها در عرصه محشر كه آنها را مدتى طولانى براى حساب نگه مى‌دارند، سپس آنها را رها ساخته، مى‌گويند: بدون توقف به سوى دوزخ حركت كنيد.
گوينده اين سخن، ممكن است خداوند متعال باشد كه مستقيماً به آنها خطاب مى‌كند، و يا فرشتگان عذاب، و به هر حال لحنى است آميخته با سرزنشى عميق كه خود عذابى است دردناك و جانكاه.
***
پس از آن به توضيح بيشترى درباره اين عذاب پرداخته مى‌گويد: «رهسپار شويد به سوى سايه‌اى از دودهاى خفه كننده آتش كه داراى سه شعبه است»! «انْطَلِقُوا إِلى‌ ظِلٍّ ذِي ثَلاثِ شُعَبٍ».
شاخه‌اى از بالاسر، و شاخه‌اى از طرف راست، و شاخه‌اى از طرف چپ، و به اين ترتيب از هر طرف اين دود غليظ مرگبار آنها را احاطه مى‌كند، و در كام خود فرو مى‌برد.
***
«اما سايه‌اى كه آرام بخش نيست، و هرگز دوزخيان را از شعله‌هاى آتش جلوگيرى نمى‌كند» «لا ظَلِيلٍ وَ لا يُغْنِي مِنَ اللَّهَبِ».
چه اين كه خود بر خاسته از آتش است.
ممكن است تعبير به ظلّ: «سايه» اين تصور را ايجاد كند كه در آنجا سايه‌اى وجود دارد كه از سوزندگى شعله‌هاى آتش، كمى مى‌كاهد، ولى اين آيه بر اين پندار غلط خط بطلان مى‌كشد، و مى‌گويد: اين سايه هرگز آن سايه‌اى را كه شما تصور مى‌كنيد نيست، سايه‌اى است سوزان و خفقان آور، و بر خاسته از دودهاى