تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٨٥
اللَّهُ». «١»
«چرا كه خداوند عالم و حكيم است» «إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلِيماً حَكِيماً».
و اين در حقيقت اثبات اصل معروف «الأَمْرُ بَيْنَ الأَمْرَيْن» است، از يكسو مىفرمايد: «خدا راه را نشان داده و انتخاب با شما است» و از سوى ديگر، مىافزايد: «انتخاب شما منوط به مشيت الهى است» يعنى شما استقلال كامل نداريد، بلكه قدرت، توان و آزادى اراده شما همه به خواست خدا و از ناحيه او است، و هر زمان اراده كند، مىتواند اين قدرت و آزادى را سلب كند.
به اين ترتيب، نه «تفويض» و واگذارى كامل است و نه «اجبار» و سلب اختيار، بلكه حقيقتى است دقيق و ظريف در ميان اين دو، يا به تعبير ديگر: نوعى آزادى وابسته به مشيت الهى است، كه هر لحظه بخواهد مىتواند آن را باز پس گيرد، تا هم بندگان بتوانند بار تكليف و مسئوليت را كه رمز تكامل آنهاست بر دوش گيرند و هم خود را بىنياز از خداوند تصور نكنند.
خلاصه اين تعبير، براى آن است كه بندگان، خود را بىنياز از هدايت، حمايت، توفيق و تأييد ذات مقدس او ندانند، و در عين تصميمگيرى در كارها، خود را به او بسپارند، و تحت حمايت او قرار دهند.
از اينجا روشن مىشود اين كه: بعضى از مفسران جبرى مسلك، مانند «فخر رازى» به اين آيه چسبيدهاند، به خاطر پيش داورىهائى است كه در اين مسأله داشتهاند، او مىگويد: وَ اعْلَمْ أَنَّ هذِهِ الآيَةَ مِنْ جُمْلَةِ الآياتِ الَّتِى تَلاطَمَتْ فِيْها أَمْواجُ الْجَبْرِ وَ الْقَدَرِ!: «بدان! اين آيه از آياتى است كه امواج جبر در آن متلاطم