تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٦
مسلماً، منظور از «عروج فرشتگان»، عروج جسمانى نيست، بلكه عروج روحانى است، يعنى آنها به مقام قرب خدا مىشتابند، و در آن روز، كه روز قيامت است، آماده گرفتن فرمان، و اجراى آن مىباشند، همان گونه كه در تفسير آيه ١٧ سوره «حاقه» گفتيم: منظور از جمله وَ الْمَلَكُ عَلى أَرْجائِها: «فرشتگان در اطراف آسمان قرار مىگيرند» اين است كه: در آن روز آنها گرداگرد آسمانها ايستاده و آماده انجام هر گونه فرمانند. «١»
منظور از «روح»، همان «روح الامين»، بزرگ فرشتگان است كه در سوره «قدر» نيز به او اشاره شده است، آنجا كه مىگويد: تَنَزَّلُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ فِيها بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ: «در شب قدر، فرشتگان و روح به فرمان پروردگارشان براى تقدير امور نازل مىشوند». «٢»
البته، «روح» معانى مختلفى دارد كه در هر مورد، به تناسب قرائن موجود، ممكن است مفهوم خاصى ببخشد: روح انسان، روح به معنى قرآن، و روح به معنى «روح القدس» و به معنى فرشته وحى، همه از معانى «روح» است كه در آيات ديگر قرآن به آنها اشاره شده. «٣»
و اما تعبير به «پنجاه هزار سال» از اين نظر است كه آن روز، بر حسب سالهاى دنيا تا اين حدّ ادامه پيدا مىكند، و با آنچه در آيه ٥ سوره «سجده» آمده است كه مقدار آن را يك هزار سال تعيين مىنمايد، منافاتى ندارد؛ زيرا همان گونه كه در روايات وارد شده است در قيامت «پنجاه موقف» است، و هر موقف