بت‌پرستى و خرافات فرا گرفته بود، و دشمنان متعصب، لجوج و بى رحم در برابر او دست به دست هم داده بودند، ولى پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و ياران اندكش با استمداد از تربيت قرآن مجيد، و استعانت به نماز شب و استفاده از تقرب به ذات پاك پروردگار، توانستند بر تمام اين مشكلات فايق آيند، و بار اين «قول ثقيل» را بر دوش كشند و به منزل مقصود برسانند!
***
نكته‌ها:
١- قيام شبانه براى تلاوت قرآن و نيايش
گفتيم: گرچه مخاطب در اين آيات، شخص پيامبر صلى الله عليه و آله است، ولى ذيل سوره نشان مى‌دهد كه مؤمنان هم در اين برنامه با شخص پيامبر صلى الله عليه و آله همگام بودند، اكنون سخن در اين است: آيا اين قيام و شب زنده دارى در اوائل دعوت پيامبر صلى الله عليه و آله بر همگان واجب بوده است، يا نه؟
بعضى از مفسران معتقدند: اين امر واجب بوده، بعداً آيه آخر سوره، اين حكم را نسخ كرده، و فاصله آن حدود يك سال بوده است.
حتى بعضى معتقدند: اين حكم قبل از تشريع نمازهاى پنجگانه بوده، و پس از آن كه نمازهاى پنجگانه تشريع شد، اين حكم نسخ گرديد.
ولى همان طور كه مرحوم «طبرسى» در «مجمع البيان» نيز آورده، در ظاهر آيات اين سوره چيزى كه دليل بر «نسخ» باشد به چشم نمى‌خورد، و بهتر آن است كه گفته شود: اين قيام و عبادت، مستحب و سنت مؤكد بوده، و هرگز جنبه وجوب نداشته است، جز در مورد شخص پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله كه طبق بعضى از آيات ديگر قرآن، نماز شب بر او واجب بوده است، و مانعى ندارد كه اين مسأله براى پيامبر صلى الله عليه و آله واجب باشد، و بر مسلمين مستحب.