شد. رزمندگان امام از راست وچپ وآن حضرت خود از قلب لشگر بر دشمن زبون حمله بردند وچيزى نگذشت كه اجساد بى جان خوارج به روى خاك افتادند. در اين نبرد همه خوارج از پاى در آمدند وفقط نه نفر از آنان جان سالم به سلامت بردند; دونفر به خراسان، دو نفر به عمّان، دو نفر به يمن، دونفر به جزيره عراق ويك نفر به «تَلِّ موزن» پناهنده شدند ودر آنجازاد ولد كردند وبه نسل خوارج بقا بخشيدند.[١]

امام (عليه السلام) در پايان نبرد در برابر اجساد بى روح آنان ايستاد وبا حالتى پر از تأثّر فرمود:

«بُؤْساً لَكُمْ. لَقَدْ ضَرَّكُمْ منْ غَرَّكُمْ. فقيل له: من غَرَّهُم يا أمير المؤمنين؟فقال: الشَّيطانُ الْمُضِلُّ وَ الأَنْفسُ الأَمّارة بالسُّوء.غرَّتْهُمْ بِالأمانيّ وفَسَحَتْ لَهُم بِالْمَعاصي وَ وَعدَتْهُمْ الاظهارَ فَافْتَحَمَتْ بِهِمُ النّار».[٢]

بدبختى بر شما باد. آن كس كه شما را فريب داد زيان بزرگى بر شما وارد ساخت. از امام پرسيدند: چه كسى آنان را فريب داد؟ فرمود: شيطان گمراه كننده ونفسهاى سركش. آنان را با آرزوهايى فريب دادند وراههاى طغيان را بر آنان گشودند ووعده پيروزى به آنان دادند وسرانجام آنان را به آتش سوزان در افكندند.

ياران امام (عليه السلام) تصوّر كردند كه نسل خوارج منقرض شده است،ولى امام در پاسخ آنان گفت:

«كَلاّ، وَ اللّهِ إِنَّهُمْ نُطَفٌ فِي أَصْلابِ الرِّجالِ وَ قَرَاراتِ النِساء، كُلّما نَجَمَ مِنْهُمْ قَرْنٌ قُطِعَ حَتّى يَكُونَ آخِرُهُم لُصُوصاً سلاّ بين»[٣]

نه، چنين نيست، آنان به صورت نطفه هايى در صلب مردان ورحم زنان به سر مى برند. هرگاه شاخى از آنان برويد،(از طرف حكومتها) بريده مى شود(وشاخ ديگرى در جاى آن مى رويد) تا سرانجام به صورت گروههاى غارتگر وربايندگان اموال در مى آيند.

[١] كلمات قصار، شماره ٣١٥.
[٢] كشف الغمّة، ج١، ص ٢٦٧.
[٣] نهج البلاغه، خطبه ٥٩.