از مراجعه به تاريخ به خوبى استفاده مى شود كه روز هجدهم ذى الحجّة الحرام در ميان مسلمانان به نام روز عيد غدير معروف بوده است، تا آنجا كه ابن خلَّكان در باره مُستعلى بن المستنصر مى گويد:در سال ٤٨٧ هجرى در روز عيد غدير كه روز هجدهم ذى الحجّة الحرام است مردم با او بيعت كردند.[١] والعُبيدى در باره المستنصر باللّه مى نويسد:وى در سال ٤٨٧ هجرى، دوازده شب به آخر ماه ذى الحجّه باقى مانده بود كه درگذشت. اين شب همان شب هجدهم ذى الحجّه، شب عيد غدير است.[٢]

نه تنها ابن خلّكان اين شب را شب عيد غدير مى نامد، بلكه مسعودى [٣] وثعالبى[٤] نيز اين شب را از شبهاى معروف در ميان امّت اسلامى شمرده اند.

ريشه اين عيد اسلامى به خود روز غدير باز مى گردد، زيرا در آن روز پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم) به مهاجرين وانصار، بلكه به همسران خود، دستور داد كه بر على (عليه السلام) وارد شوند وبه او در مورد چنين فضيلت بزرگى تبريك بگويند.زيد بن ارقم مى گويد:نخستين كسانى از مهاجرين كه با على دست دادند ابوبكر، عمر، عثمان، طلحه وزبير بودند ومراسم تبريك وبيعت تا مغرب ادامه داشت.

در اهميت اين رويداد تاريخى همين اندازه كافى است كه صدوده نفر صحابى حديث غدير را نقل كرده اند. البته اين مطلب به معنى آن نيست كه از آن گروه زياد تنها همين تعداد حادثه را نقل كرده اند، بلكه تنها در كتابهاى دانشمندان اهل تسنّن نام صدو ده تن به چشم مى خورد. درست است كه پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم) سخنان خود را در اجتماع صد هزار نفرى القاء كرد، ولى گروه زيادى از آنان از نقاط دور دست حجاز بودند واز آنان حديثى نقل نشده است. گروهى از آنان نيز كه اين واقعه را نقل كرده اند تاريخ موفق به درج آن نشده است واگر هم درج كرده به دست ما

[١] وفيات الأعيان، ج١، ص ٦٠ وج٢، ص ٢٢٣.
[٢] وفيات الأعيان، ج١، ص ٦٠ وج٢، ص ٢٢٣.
[٣] التنبيه والاشراف، ص ٨٢٢.
[٤] ثمار القلوب، ص ٥١١.