فروغ ولايت - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢٠٠
اين عقيده اشتباه مى كنى.شماره نخلهاى آنجا از نخلهاى كنونى كوفه كمتر نبود.به طورمسلّم ممنوع ساختن خاندان پيامبر از اين سرزمين حاصلخيز براى اين بود كه مبادا امير مؤمنان از درا مد آنجا براى مبارزه با دستگاه خلافت استفاده كند. لذا نه تنها فاطمه را از فدك محروم ساختند، بلكه كليّه بنى هاشم وفرزندان عبد المطّلب را از حقوق مشروع خود(خمس غنائم) هم بى نصيب نمودند.
افرادى كه بايد مدام به دنبال تأمين زندگى بروند وبا نيازمندى به سر ببرند هرگز فكر مبارزه با وضع موجود را در مغز خود نمى پرورانند.[١]
امام موسى بن جعفر (عليه السلام) حدود مرزى فدك را در حديثى چنين تحديد مى كند:
فدك از يك طرف به «عدن»، از طرف دوم به «سمرقند»، از جهت سوّم به «آفريقا»، از جانب چهارم به درياها وجزيره ها وارمنستان ... محدود مى شد.[٢]
به طور مسلّم فدك، كه بخشى از خيبر بود، چنان حدودى نداشت; مقصود امام كاظم (عليه السلام) اين بوده است كه تنها سرزمين فدك از آنان غصب نشده است بلكه حكومت بر ممالك پهناور اسلامى كه حدود چهارگانه آن در سخن امام تعيين شده از اهل بيت گرفته شده است.
قطب الدين راوندى مى نويسد:
پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم) سرزمين فدك را به مبلغ بيست وچهار هزار دينار اجاره داد. در برخى از احاديث هفتاد هزار دينار نيز نقل شده است واين اختلاف به حسب تفاوت در آمد سالانه آن بوده است.
هنگامى كه معاويه به خلافت رسيد فدك را ميان سه نفر تقسيم كرد:يك سوم آن را به مروان بن حكم ويك سوّم ديگر را به عمرو بن عثمان وثلث آخر را به فرزند
[١] شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج١٦، ٢٣٦.
[٢] بحار الأنوار، ج٤٨، ص ١٤٤.