است كه با تلافى و تهديد متقابل كاملاً متفاوت است، گاه از بازدارندگى در اشكالى چون تهديد به اعمال تلافى‌جويانه به عنوان عامل براى نفوذ گذارى روى دولتها استفاده مى‌شود، براى مثال هشدار ديپلماتيك يك دولت را در برابر دولتى كه تصور مى‌رود در صدد اقداماتى است كه موجب زيان احتمالى به منافع كشور هشدار دهنده است مطالعه مى‌كنيم كه دولت الف ياداشتى به اين مضمون به دولت ب مى‌فرستد:

«اگر فلان اقدام از طرف دولت شما و يا هم‌پيمانان شما انجام گيرد ما به‌طور جدى تلافى خواهيم كرد و مطمئن باشيد كه بهايى كه از اين رهگذر متحمل شديد به مراتب بيش از سودى است كه از اقدامتان به‌دست خواهيد آورد» اين نوع روشها خود ماهيت تجاوزكارانه دارد، لازم به توضيح نيست كه سياست مقابله به‌مثل بر خلاف شيوه فوق‌الذكر ماهيت تجاوزكارانه ندارد. زيرا در دنباله آيه مقابله به‌مثل مى‌خوانيم كه (وَ اِتَّقُوا الله وَ اِعْلَمُوا أَنَّ الله مَعَ اَلْمُتَّقِينَ‌) [١] در اعمال سياست مقابله به‌مثل بايد آن چنان دقت و ظرافتى به كار گرفته شود كه مقابله با تجاوز خود به عمل تجاوز تبديل نگردد كه تجاوز هرگز مجوز تجاوز نيست و در اجراى سياست مقابله به‌مثل بايد جانب عدالت و تقوى رعايت شود. زيرا خداوند با تقواپيشگان است و تجاوزكاران را دوست نمى‌دارد.

اصل رعايت عدل و انصاف در استيفاى حقوق حقه و تأكيد بر پرهيز از تجاوز از حدود و مقررات در چندين آيه قرآن به صورت اوامر هشدار دهنده يادآورى شده است.

در اينجا به‌طور اختصار به چند مورد اشاره مى‌شود.

١. در دفاع مشروع موضوع آيه: (وَ قٰاتِلُوا فِي سَبِيلِ الله اَلَّذِينَ يُقٰاتِلُونَكُمْ وَ لاٰ تَعْتَدُوا) [٢] صريحاً از تجاوز از حد دفاع مشروع نهى شده است.

٢. در برخورد با كسانى كه راه را به روى مسلمانان بسته‌اند موضوع آيه: (وَ لاٰ يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ أَنْ صَدُّوكُمْ عَنِ اَلْمَسْجِدِ اَلْحَرٰامِ أَنْ تَعْتَدُوا) [٣] تصريح شده كه به بهانه جرمى كه دشمن مرتكب شده، شما از جاده عدالت خارج نشويد.

٣. به‌طور مطلق در آيه: (وَ لاٰ تَعْتَدُوا إِنَّ الله لاٰ يُحِبُّ اَلْمُعْتَدِينَ‌)٤ از هرگونه تجاوز به حقوق و حدود و مقررات منع شده است.

[١] . بقره، آيه ١٩٤.

[٢] . بقره، آيه ١٩٠.

[٣] . مائده، آيه ٢.

[٤] . بقره، آيه ١٩٠ و مائده، آيه ٨٧.