ناامنيها به وضوح نشان مى‌دهد كه قدرتهاى استكبارى نداشتن ايمان عامل اصلى رشد فزاينده ناامنى، جنگ و ويرانى است و راه حل نهايى، بازگشت انسان به ايمان و عمل صالح است كه روابط و مناسبات انسانى در سايه اين دو از عوامل ناامنى پاك مى‌گردد و منجلابهاى جنگ خيز خشكيده و تطهير مى‌شوند.

مبحث چهارم: بحران‌زدايى و ريشه‌كن نمودن عوامل فتنه

قرآن به منظور توجه دادن به علت يابى در تحليل مسائل و مشكلات سياسى و اجتماعى در آيه: (وَ اَلْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ اَلْقَتْلِ)‌ [١] حتى به معلول بودن جنگ نيز تأكيد مى‌كند كه بجاى بررسى كاهش يا حذف جنگ بايد در انديشه «فتنه‌يابى و كشف عوامل كاهش و حذف آن بود».

فتنه به معنى مصدرى، عبارت است از سازمان دادن به يك سلسله عمليات كور و ناشناخته به منظور رسيدن به اهداف پنهانى و غافلگيرانه كه در اصطلاح سياسى معاصر از آن به بحران تعبير مى‌شود. فتنه به معنى اسم مصدرى به جريانهايى گفته مى‌شود كه از تركيب پيچيده از اعمال به ظاهر كورو ناشناخته شكل گرفته و اهداف پنهانى و غافلگيرانه‌اى را به دنبال دارد.

معمولاً تصميم‌گيرى در فتنه‌ها و بحرانها بسيار مشكل و به خاطر پنهان‌كارى ونفاق و خدعه كه در سازماندهى آنها به كار گرفته مى‌شود، موضع‌گيرى مشخص در برابر آنها با دشوارى فراوان همراه است و چند بُعدى بودن فتنه‌ها و بحرانها نيز موجب مى‌شود حتى در مرحله تشخيص هم سردرگمى و اختلال فكرى و حتى گمراهى به وجود آيد.

قرآن فتنه‌ها و بحرانها را زاييده مقاصد شوم سران استكبار و الحاد قلمداد مى‌كند و براى فرونشاندن و يا جلوگيرى از تولد و به ثمر نشستن فتنه‌ها حتى جنگ را اجتناب‌ناپذير مى‌شمارد و با دستور (وَ قٰاتِلُوهُمْ حَتّٰى لاٰ تَكُونَ فِتْنَةٌ‌) [٢] در واقع جنگ محدود را براى جلوگيرى از جنگ گسترده و نامحدودى كه از طبيعت سران فتنه‌انگيز به وجود مى‌آيد تجويز مى‌كند.

يكى از محورهاى بسيار مهم آموزش سياسى در گفتار امام (ع) در خطبه‌ها و نامه‌هاى گردآورى شده در نهج‌البلاغه، توجه دقيق به تحليل فتنه‌ها از بدو بذر افشانى تا انعقاد نطفه

[١] . بقره، آيه ٢١٧.

[٢] . بقره، آيه ١٩٣.