فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢١٠ - پيوندى فشردهتر از وحدت ملى

گفت: مجتمع اسلامى، يك «جامعه و مجتمع برادرى است». و اين، عاليترين مظهر زندگى اجتماعى انسانى است كه شايسته مقام شامخ انسان مى‌باشد.

در اين سيستم «عقل»، «احساسات»، «عواطف» و «قانون» همگى به هم آميخته شده و در نتيجه، زندگى اجتماعى از حالت خشكى و جمود و بى‌روحى و خسته كنندگى، كه در اثر تحكيم قانون و انضباط ممكن بود بر آن چيره گردد، رهائى يافته و چهره انسانى و واقعى خود را در كمال صفا و نشاط و طراوت بازمى‌يابد و از آنجا كه اين رابطه معنوى و برادرى به صورت يك پيمان اختيارى (پذيرش اختيارى ايمان)، صورت مى‌گيرد، لذا همواره ريشه اين پيوند كه با دل و جان توده، امت و ملت آميخته شده است، چون منبعى ثابت و پايدار، محيط اجتماع را حرارت و صفا مى‌بخشد و جامعه بزرگ انسانى را، به يك محيط لذت‌بخش و با صفاى خانوادگى تبديل مى‌نمايد.

در مجتمع برادرى اسلامى، هر فردى پس از يك پيمان اختيارى (ايمان)، رسما به عضويت اين مجتمع در مى‌آيد و در تنظيم حيات فردى و اجتماعى، با ديگر برادران اسلامى تشريك مساعى مى‌كند. و بر طبق اين پيمان، قانون و نظام واحدى را براى مجتمع برادرى انتخاب و تبعيت از آن را به عهده مى‌گيرد و بدين ترتيب امتيازات و اختلافات ديگر از ميان مى‌رود. عالى و دانى، فقير و غنى، بزرگ و كوچك، سفيد و سياه، سرخ و زرد، نژاد آريا و سامى، عرب و عجم، آسيائى و اروپائى، آمريكائى و آفريقائى و... همه و همه برادر و عضو مجتمع واحدى مى‌شوند كه همگى قانون واحدى را براى نظم بخشيدن به اجتماع برادرى خود اختيار نموده‌اند.

اين واقعيت انسانى در قرآن با جمله‌اى كوتاه چنين بيان شده است:

(إِنَّمَا اَلْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ) [١] (مؤمنين تنها برادر يكديگرند). با اين جمله، پيوند و ارتباط خلقهاى جامعه اسلامى، در رابطه برادرى كه محكمترين و مقدسترين و عاطفى‌ترين رابطه انسانى است، انحصار مى‌يابد، و نيز مى‌فرمايد:

(فَإِنْ تٰابُوا وَ أَقٰامُوا اَلصَّلاٰةَ وَ آتَوُا اَلزَّكٰاةَ فَإِخْوٰانُكُمْ فِي اَلدِّينِ) [٢] (اگر مشركين و

[١] . حجرات: ١٠

[٢] توبه: ١١.