فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ١٠٦ - ٢ سنت
مخاطب آيات قرآن تنها مسلمانان نيستند، آيات الاحكام در قرآن نيز مانند ساير آيات با همه مردم سخن مىگويد و احكام و مقررات خدا را بر جامعه بشرى عرضه مىكند و در اين ميان اصول و قواعدى را نيز در رابطه با جامعه ملل و روابط فيما بين ملتها مطرح مىسازد كه به لحاظ الزامآور بودن احكام الهى، حاكم بر روابط بين المللى تلقى مىگردد.
قرآن زبان فرد يا ملتى خاص نيست، قرآن زبان وحى الهى است و آنجا كه در باره روابط ملتها سخن مىگويد مخاطبش همه ملتها و كشورها اعم از مسلمان و غير مسلمان است.
آيات مربوط به مسائل روابط بين الملل و جامعه جهانى به دقت مشخص نشده است، ولى متجاوز از ٣٥٠ آيه در تبيين اين مسائل مىتواند قابل استناد باشد.
اين آيات كه مبين كليات و قواعد و اصول زيربنائى مسائل حقوقى و سياسى روابط بين الملل و جامعه جهانى است مانند ساير آيات مربوط به بخشهاى ديگر حقوقى اسلام نيازمند به بررسى و دستهبندى و تفريع و دقت نظرهاى بسيار است كه هنوز از طرف فقها، به آن صورت كه مثلاً در بخش حقوق مدنى انجام پذيرفته، شكل نگرفته است.
گاه شمول اين آيات به نحوى است كه مسائل حقوق داخلى و خارجى را يك جا فرا مىگيرد و اين مطلب نه به خاطر آن است كه مسائل اين دو بخش حقوقى در قانونگذارى اسلام به هم آميخته است، زيرا مباحث حقوقى در فقه به دقت تفكيك و دستهبندى شده، ولى از آنجا كه مجموعه حقوقى اسلام از منبع وحى به دست آمده يك نوع به هم پيوستگى و نظم و انسجامى بين همه اجزاء آن وجود دارد كه موجب مىشود از يك اصل، چندين قاعده حقوقى در رابطه با بخشها و رشتههاى مختلف حقوقى استنباط گردد. مانند اصل لزوم وفاى به عهد و احترام به تعهدات كه هم در حقوق تجارت و هم در حقوق مدنى و هم در حقوق اساسى و بالاخره در حقوق بين الملل اسلام بعنوان اصل حاكم و تخلفناپذير تلقى مىشود.
٢. سنت:
در اصطلاح فقهاى شيعه مفهوم سنت عبارت از گفتار، عمل و تأييدى است كه از معصوم به طور قطعى (متواتر) و يا ظنى معتبر (خبر واحد) به دست ما