فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٤٢٨ - ديدگاه اسلام در زمين&#١٧٢٨ تهديد و ارعاب

داشته و يا نوعى دفاع مشروع باشد.

قرآن يكى از موارد مهم اعمال خشونت مشروع را درباره ستمديده‌اى كه راه قانونى به رويش بسته شده به صراحت ذكر كرده است:

(لا [١] ٦ [٤] ٨; يُحِبُّ الله اَلْجَهْرَ بِالسُّوءِ مِنَ اَلْقَوْلِ إِلاّٰ مَنْ ظُلِمَ)١ (خداوند تظاهر به بدى و برخورد خشن را دوست نمى‌دارد مگر براى كسى كه بر او ستم رفته باشد).

در فقه سياسى «سلاح كشيدن» كه معمولاً يكى از اعمال تهديدآميز شمرده مى‌شود، بعنوان يك جرم كه مرتكب آن مستحق اعدام است، تلقى شده و با آن قاطعانه برخورد شده است: (إِنَّمٰا جَزٰاءُ اَلَّذِينَ يُحٰارِبُونَ الله وَ رَسُولَهُ وَ يَسْعَوْنَ فِي اَلْأَرْضِ فَسٰاداً أَنْ يُقَتَّلُوا أَوْ يُصَلَّبُوا أَوْ تُقَطَّعَ أَيْدِيهِمْ وَ أَرْجُلُهُمْ مِنْ خِلاٰفٍ أَوْ يُنْفَوْا مِنَ اَلْأَرْضِ ذٰلِكَ لَهُمْ خِزْيٌ فِي اَلدُّنْيٰا وَ لَهُمْ فِي اَلْآخِرَةِ عَذٰابٌ عَظِيمٌ‌) [٢] .

در اين آيه كه مجازات شديد اعدام و تبعيد براى محارب مشخص شده، موضوع و هدف ارعاب و تهديد به صراحت ذكر شده، و به جز كيفر دنيائى وعده مجازات دردناكتر اخروى نيز داده شده است.

قرآن در مجازات عاملان ترس و وحشت در جوامع بشرى تا آنجا پيش مى‌رود كه آنان را شايسته بهره‌ورى از امنيت، كه خود دشمن آن هستند نمى‌داند، و مقابله به مثل با آنان را تجويز، و آنها را دشمن بشريت و محروم از امنيت معرفى مى‌كند:

(وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اِسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَ مِنْ رِبٰاطِ اَلْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ الله وَ عَدُوَّكُمْ‌) [٣] .

(خود را آماده كنيد، تا آنجا كه مى‌توانيد از نيروها بهره بگيريد تا دشمنان خدا و دشمنان خود را بترسانيد كه عليه خدا و شما دست به تهديد و تهاجم نزنند).

فقها خون كسى را كه جان ديگرى را تهديد كرده مباح دانسته‌اند و تعرض به امنيت خانه همسايه را حتى اگر با نگاه كردن باشد، مجوز دفاع تا سرحد آسيب رساندن و ارتكاب قتل شمرده‌اند٤.

در اسلام مسئوليت مقابله با تهديد و ارعاب يك وظيفه همگانى (واجب كفائى) است كه بايد همه يك‌دست در برابر عوامل تهديد و ارعاب بايستند و از مظلوم دفاع

[١] . نساء: ١٤٨

[٢] مائده: ٣٣.

[٣] انفال: ٦٠.

[٤] رجوع شود به تحرير الوسيله، ج ١، ص ٤٨٧.