فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٤٥٨ - محور اصلى تعاون و مشاركت

«بر» يعنى نيكى و هر كار و تلاش ثمربخشى كه به نحوى براى انجام دهنده آن و يا نسبت به ديگرى و يا جامعه سودمند مى‌باشد. اين كلمه كليه فعاليتهاى مفيدى را كه در زمينه‌هاى فرهنگى، سياسى، اقتصادى و اجتماعى در سطح جامعه و در مقياس بين المللى انجام مى‌گيرد شامل مى‌گردد.

«تقوا» عبارت از هر نوع فعاليت فكرى و عملى است كه انسان را رشد و ارتقاء مى‌بخشد و او را به خدا نزديك مى‌گرداند. تقوا در اصطلاح قرآن كليه فعاليتهائى را كه در جهت رشد انسان، شخصيت و ارتقاء ارزشى او و آراستگى به فضائل و كمالات معنوى وى و نهايتاً به تقرب الهى مى‌انجامد، شامل مى‌شود. تقوا در بعد فردى و در سطح جامعه و هم در مقياس جهانى مى‌تواند مطرح باشد.

بى‌شك هيچ نوع عمل و فعاليت سودمند بشرى خارج از اين دو حوزه نمى‌تواند باشد و در هر كار و انديشه‌اى و طرح و نظامى حالتى منطبق بر برّ و تقوا وجود دارد و حالتى ديگر كه گناه و تجاوز محسوب مى‌گردد. تعاون و مشاركت بايد بر اساس اين دو محور انجام گيرد.

شناخت بر و تقوا و جستجو و كنكاش در يافتن راههاى منتهى به آن دو رسالت عمده نظامهاى تعليم و تربيت در جهان است كه اسلام به نوبه خود در اين زمينه تلاش بسيار داشته است و هر مسلمانى را مكلف نموده است كه با تلاش مستمر در كليه امور وجه بر و تقوا را از وجه اثم و عدوان بازشناسد و در اين زمينه هر كس ديگرى را در اين آموزش يارى دهد.

اين، همان آموزشى است كه در اسلام از هر آموزش ديگر به معنى سواد خواندن و نوشتن و فراگيرى علوم واجب‌تر شمرده شده است.

امام هفتم امام كاظم (ع)، فرمود: اولى العلم بك ما لا يصلح لك العمل الا به واجب العلم عليك ما انت مسئول عن العمل به [١] (برترين دانشها براى تو آن علمى است كه عمل جز به آن شايسته و نيكو نمى‌گردد و واجب‌ترين علمها براى تو آن است كه تو نسبت به آن مسئول هستى).

[١] بحار الانوار، ج ٧٨، ص ٣٣٣.