زندگى اجتماعى است. نيازها همواره متغيرند و با پديد آمدن نيازهاى اصيل‌تر نيازهاى كهنه و روبنائى از ميان مى‌روند. روزى كه نيازهاى اصيل بشرى كه مربوط به عناصر اصلى انسان يعنى اراده و فكر و فطرت و هويت مشترك بشرى است با نمودى كاملا جديد مطرح شوند، ديگر جائى براى نقش تعيين كننده اقتصاد و عوامل روبنائى ديگر ناشى شده از اقتصاد باقى نخواهد ماند.

جامعه انسانى در روند تكاملى به چنين نيازها و شرايطى خواهد رسيد كه در آن فرد و جامعه بدون تضاد و تعارض به شكوفائى استعدادها و فعليت ارزشهاى انسانى نائل گشته و استقلال فرد در درون جامعه‌اى كه در آن ذوب شده و شخصيت جمعى به خود گرفته بدون از خود بيگانه شدن ميسر خواهد شد.

در چنين شرايطى حركت واحد، و تفكر و راه و هدف حركت همگون و واحد بزرگ بشرى، حركت موزونى را در پيش خواهد گرفت و اين مجموعه همان امت واحدى است كه اسلام آن را نويد داده و در صورت مبتنى بودن جامعه بر دو عنصر ايمان و عمل صالح تحقق آن را قطعى و اجتناب‌ناپذير تلقى نموده است.

(وَعَدَ الله اَلَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا اَلصّٰالِحٰاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي اَلْأَرْضِ كَمَا اِسْتَخْلَفَ اَلَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ لَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ اَلَّذِي اِرْتَضىٰ لَهُمْ وَ لَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً يَعْبُدُونَنِي لاٰ يُشْرِكُونَ بِي شَيْئاً) ١ .

خداوند وعده داده است به آنان كه از شما ايمان آورده و شايسته عمل كرده‌اند كه آنان را خليفه خود در زمين خواهد گردانيد و تحقيقاً دينى را كه براى آنها برگزيده است مستقر خواهد ساخت. و مسلماً به آنها پس از يك دوره بيم و ناامنى امنيت خواهد بخشيد كه ديگر تنها خداى يگانه را پرستش كنند و اطاعت ديگرى را شريك خدا قرار ندهند.

در چنين جامعه همگون بشرى، نظام امامت نه به صورت اجبارى، بلكه به شكل يك پديده سياسى و رهبرى متحد اجتناب‌ناپذير ظاهر خواهد گشت. رهبرى نه به معنى ايجاد حركت همگون مورد نظر و پسند رهبر، كه در آن عنصر اجبار و اقتدار يك طرفه و نوعى فريب نامرئى وجود دارد و نه به معنى تبعيت از افكار عمومى

[١] . نور: ٥٥.