فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢١٨ - تقسيمبندى ملتها

پيشخدمتها سفره جداگانه‌اى مى‌گستردند، فرمود: «ساكت باش! خداى همه يكى است و پدر و مادر همه يكى، و پاداش هر كس بسته به طرز عمل اوست» [١] .

تقسيم‌بندى ملتها

فقها با طرح انواع قراردادهائى كه با ملتها و گروههاى مختلف قابل امضاء مى‌باشد، بطور ضمنى نوعى گروه‌بندى سياسى را در قالب يك مسئله حقوقى مورد بررسى قرار داده‌اند، زيرا هر كدام از اين قراردادها كه در فقه، عنوان خاصى دارد، چون صلح، مهادنه، محائده، ذمه، استيمان و موادعه [٢] ، در مورد گروه خاصى پيش‌بينى شده است. و به اين ترتيب ملتهائى كه طرف اين قراردادها واقع مى‌شوند به لحاظ عقيدتى و سياسى به چند گروه تقسيم مى‌شوند و پيرو اين تقسيم‌بندى، سرزمينها و كشورهائى كه اقامتگاه اين گروه‌هاست از نقطه نظر جغرافياى سياسى به چند بلوك و اردوگاه، و يا قطب تقسيم مى‌شود كه در اصطلاح فقهى به هر كدام از آن‌ها «دار» گفته مى‌شود.

عمده‌ترين تقسيم‌بندى فقهى در مورد جمعيت و ملت عبارت است از:

١. جمعيت و مليتى كه از رابطه اخوت اسلامى برخوردارند و در صلح كامل به سر مى‌برند و تفرقه در ميانشان نامشروع بوده و همگى معتقد به آئين اسلام مى‌باشند.

به اين نوع جمعيت و ملت «امت اسلامى» گفته مى‌شود (إِنَّ هٰذِهِ أُمَّتُكُمْ أُمَّةً وٰاحِدَةً وَ أَنَا رَبُّكُمْ فَاعْبُدُونِ‌) [٣] و نيز امت ميانه (وسط) نيز اطلاق شده است٤.

٢. جمعيتى كه پس از اسلام آوردن، به جمعيت مسلمين و امت اسلامى مى‌پيوندند و در سرزمينهاى اسلامى سكونت اختيار مى‌كنند، و اينان مهاجرين ناميده مى‌شوند (لِلْفُقَرٰاءِ اَلْمُهٰاجِرِينَ اَلَّذِينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيٰارِهِمْ وَ أَمْوٰالِهِمْ‌) [٥] .

[١] سفينة البحار، ص ٧٦٧

[٢] رجوع شود به فصل قراردادها از همين كتاب.

[٣] انبياء: ٩٢ و نيز: (رَبَّنٰا وَ اِجْعَلْنٰا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَ مِنْ ذُرِّيَّتِنٰا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ) (بقره: ١٢٨).

[٤] (وَ كَذٰلِكَ جَعَلْنٰاكُمْ أُمَّةً وَسَطاً لِتَكُونُوا شُهَدٰاءَ عَلَى اَلنّٰاسِ وَ يَكُونَ اَلرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيداً) (بقره: ١٤٣).

[٥] حشر: ٨، همچنين رجوع شود به جواهر الكلام، ج ٢١، ص ٣٤.