فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٢٢٣ - د - سرزمين يا قلمرو حاكميت

[١] . اراضى مفتوح العنوه يعنى زمينهاى كه سپاه اسلام با جنگ متصرف شده‌اند.

٢. اراضى صلح كه طبق قرارداد، به عموم مسلمين واگذار شده است. اراضى عمومى در اختيار دولت اسلامى قرار مى‌گيرد و عوايد آن به مصرف مصالح اسلام و تأمين نيازهاى عمومى مى‌رسد.

ج - اراضى دولتى

اراضى دولتى كه شامل زمينهاى انفال مى‌شود، متعلق به دولت اسلام (امام) است و عوايد آن در شئون و تكاليف و توسعه امور دولت اسلامى مصرف مى‌گردد.

اين اراضى عبارتند از:

١. اراضى موات (زمينهايى كه هرگز آبادانى به خود نديده است).

٢. اراضى‌اى كه به طور طبيعى آباد و سرسبز مى‌باشد، مانند جنگلها و مراتع و سواحل درياها.

٣. اراضى مستجده١ و كليه اراضى بدون مالك.

٤. متصرفات مسلمين كه بدون جنگ به دست سپاه اسلام افتاده، اعم از آنكه قبل از جنگ به مسلمين واگذار شده باشد و يا بدون جنگ تسليم شده و در زمينهاى خود باقى مانده باشند.

٥. اقطاعات و املاك شخصى زمامداران سرزمينهاى فتح شده.

٦. متصرفات جنگى كه بدون اجازه امام فتح شده است.

كليه مواردى كه تحت عناوين اراضى شخصى و عمومى و دولتى آورده شده از مصاديق زمينهاى ملكى است، ولى قرآن از نوع ديگرى از اراضى سخن مى‌گويد كه در عرف حقوقى سرزمين و قلمرو و كشور ناميده مى‌شود.

د - سرزمين يا قلمرو حاكميت

قرآن در مواردى زمين را به ملتها نسبت داده است، مانند آنجا كه به نقل از

[١] . اراضى مستجده عبارت از خشكيهاى جديدى است كه از پايين رفتن آب درياها در سواحل و يا به صورت جزيره به وجود مى‌آيد.