همواره به صورت يك سلسله توطئه‌هاى شيطانى و استتار شده با پوششهاى فريبنده اعمال مى‌گردد. هشيارى و برخورد آگاهانه و شناخت طرفندهاى مختلف و پيچيده و متنوع مستكبران در رهائى از دامهاى آنان ضرورتى است اجتناب‌ناپذير كه غفلت در هر مرحله مى‌تواند راه رهائى از مراحل بعد را مسدود و حد اقل مشكلتر نمايد، در صورتى كه هشيارى و آگاهى و شناخت صحيح در مورد طرفندهاى استكبار مى‌تواند آن قدر مفيد باشد كه توطئه را به زيان مستكبران هدايت نمايد:

(اِسْتِكْبٰاراً فِي اَلْأَرْضِ وَ مَكْرَ اَلسَّيِّئِ وَ لاٰ يَحِيقُ اَلْمَكْرُ اَلسَّيِّئُ إِلاّٰ بِأَهْلِهِ) ١ (آنها به استكبار در زمين و توطئه‌هاى زشت و پليد رو آوردند، درحالى‌كه توطئه‌هاى بد فرجام جز دامن توطئه‌گران را نمى‌گيرد).

٤. تاريخ، گواه صادقى بر ناكامى خفت‌بار استكبار و درسى براى يافتن راههاى رهائى از سياستهاى تجاوزكارانه مستكبران به شمار مى‌رود. مطالعه و بررسى سنتهاى زندگى اجتماعى بشر و قانونمنديهاى الهى حاكم بر تاريخ و جامعه مى‌تواند در هر عصرى و براى هر نسلى روشنگر راه زندگى آينده‌شان باشد.

مستكبران با ديدى كه از اين رهگذر عائدشان مى‌شود، به فكر پايان اين راه و فرجام خفت‌بار آن مى‌افتند و آنها كه در درون، كششها و جذبه‌هائى نسبت به اين راه در خود احساس مى‌كنند، به اصلاح خود مى‌پردازند، و توده‌ها نيز با اين آگاهى از دام استكبار، خود را رهائى مى‌بخشند:

(فَهَلْ يَنْظُرُونَ إِلاّٰ سُنَّتَ اَلْأَوَّلِينَ فَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ الله تَبْدِيلاً وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ الله تَحْوِيلاً أَ وَ لَمْ يَسِيرُوا فِي اَلْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كٰانَ عٰاقِبَةُ اَلَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ كٰانُوا أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَ مٰا كٰانَ الله لِيُعْجِزَهُ مِنْ شَيْ‌ءٍ فِي اَلسَّمٰاوٰاتِ وَ لاٰ فِي اَلْأَرْضِ إِنَّهُ كٰانَ عَلِيماً قَدِيراً) [٢] (آيا اينان - مستكبران - چيزى جز آنچه كه پيشينيانشان ديدند انتظار دارند؟ هرگز در سنتهاى الهى دگرگونى نخواهى يافت. چرا اينان در زمين به سير نمى‌پردازند تا ببينند سرانجام آنها كه پيش از اينان بوده‌اند - و راه اينان را رفته‌اند - در حالى كه آنها از اينان قدرتمندتر بوده‌اند، چگونه بوده است‌؟ خدا را كه چيزى در آسمانها و زمين ناتوان نمى‌كند، او بسى دانا و توانمند است).

[١] فاطر: ٤٣

[٢] فاطر: ٤٣ و ٤٤.