«پيشنهاد صلح را از دشمن رد نكن... و لكن هشيار باش و پس از آنكه با دشمن صلح نمودى از او بر حذر باش، زيرا دشمن چه بسا كه نزديك مى‌شود تا غافلگير سازد. پس احتياط و حزم را پيشه‌گير و در اين باره گول حسن ظن خودت را نخور و به حسن ظن خود بدگمان باش» [١] .

گرچه در اسلام خيانت و پيمان‌شكنى از گناهان بزرگ شمرده شده، ولى همانطورى كه طبق اين فرمان اكيد، جامعه اسلامى با تمام نيرو و امكانات خويش در حفظ و تنفيذ مفاد قراردادهاى متعهد شده مى‌كوشد، متقابلاً از هم‌پيمانان خود هم انتظار دارد كه نسبت به آنچه كه متعهد شده‌اند وفادار بمانند، و در نتيجه قانون اسلام براى مسلمانانى كه حقوقشان به جهت پيمان‌شكنى ديگران تضييع شده، چنين حقى قائل مى‌شود كه به منظور مجازات پيمان‌شكنان اقدام نمايند، و اين نوع مجازات بدان جهت نيست كه مسلمانان از اين رهگذر از دشمنان خويش انتقام بگيرند، بلكه به خاطر آن است كه با اين عكس العمل تأديبى خيانتكاران، به كار ضد انسانى پيمان‌شكنى و خيانت پايان دهند و به تنفيذ تعهدات خويش بازگردند و از حس مسئوليت‌پذيرى و روش عملى مسلمين در زمينه وفادارى به تعهدات، سوء استفاده ننمايند.

قرآن در اين زمينه چنين دستور مى‌دهد: (فَقٰاتِلُوا أَئِمَّةَ اَلْكُفْرِ إِنَّهُمْ لاٰ أَيْمٰانَ لَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَنْتَهُونَ) [٢] (با پيشوايان كفر بجنگيد زيرا آنان پيمانى ندارند و به هيچ تعهدى وفادار نيستند، شايد كه به اين روش خائنانه پايان دهند).

و در آيه ديگر براى مجازات پيمان‌شكنان به اين روش خشونت‌آميز متوسل مى‌شود: (اَلَّذِينَ عٰاهَدْتَ مِنْهُمْ ثُمَّ يَنْقُضُونَ عَهْدَهُمْ فِي كُلِّ مَرَّةٍ وَ هُمْ لاٰ يَتَّقُونَ فَإِمّٰا تَثْقَفَنَّهُمْ فِي اَلْحَرْبِ فَشَرِّدْ بِهِمْ مَنْ خَلْفَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ) [٣] (كسانى كه با آنان پيمان بستى آنگاه در هر مرتبه پيمان خود را شكستند بى‌آنكه از خدا بترسند، اگر با چنين مردم خيانت‌پيشه درگير شدى آنان را تعقيب كن و تا آخرين نفر تارومار كن، شايد كه پند گيرند).

[١] نهج البلاغه، شرح شيخ محمد عبده، ص ٥٣٦

[٢] توبه: ١٢.

[٣] انفال: ٥٦.٥٥.