جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٦٢ - غزل ٣٦٧ اگر شراب خورى، جرعه اى فشان بر خاك

من مستدام بدار. به گفته خواجه در جايى:

و يا بخواهد بگويد: حال كه مرا به الطاف مخصوص خود و مشاهده‌ات بهره مند نكردى،

خواجه در اين بيت در مقام تقاضا و تأكيد معنى بيت اوّل است. بخواهد بگويد:

همه موجودات ذى شعور، امساك و انفاق نكردن نعمت‌هاى الهى را شايسته نمى‌دانند؛ كه:

٢٦٣٠

«لا سَوْءَ ةَ أسْوَءُ مِنَ البُخْلِ.»

[٣]: (هيچ بديى بدتر از بخل نمى باشد.- نيز:

٢٦٣١

«ما عَقَل مَنْ بَخِلَ بِإحْسانِهِ.»

[٤]: (هركس از نيكويى و بخشش خويش خوددارى كند، عقلش را بكار نبرده است.- همچنين:

٢٦٣٢

«ما أقْبَحَ البُخْلَ بِذَوِى النُّبْلِ!»

[٥]: (چه زشت است بخل ورزيدن از بزرگان!).

پس اى سالك عارف! اگر شراب خورى، جرعه اى فشان بر خاك؛ كه: «إِنَّا لا نُضِيعُ أَجْرَ مَنْ أَحْسَنَ عَمَلًا»[٦]: (ما هرگز پاداش كسى را كه عمل نيكو انجام دهد ضايع نمى گردانيم.- همچنين: «وَ أَحْسِنْ كَما أَحْسَنَ اللَّهُ إِلَيْكَ»[٧]: (و نكويى كن، همچنانكه خداوند به تو نيكويى فرموده.- نيز

٢٦٣٣

«أفْضَلُ الشَّرَفِ بَذْلُ الإحْسانِ.»

[٨]: (برترين برترى و.

[١]- ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٣١٦، ص ٢٤٥.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٩٧، ص ٢٣٢.

[٣] ( ٣، ٤، ٥) غرر و درر موضوعى، باب البخل، ص ٣٠.

[٤] ( ٣، ٤، ٥) غرر و درر موضوعى، باب البخل، ص ٣٠.

[٥] ( ٣، ٤، ٥) غرر و درر موضوعى، باب البخل، ص ٣٠.

[٦] - كهف: ٣٠.

[٧] - قصص: ٧٧.

[٨] - غرر و درر موضوعى، باب البذل، ص ٣١.