جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٣٤٠ - غزل ٤٠٩ دردم از يار است و درمان نيز هم

بى پروا اين سخن را در آشكار و پنهان گفته و مى گويم كه: اين جهان و جهان ديگر، ظهور يافته تجلّى اسمائى و صفاتى معشوق منند، و خود نمايى‌شان به كمال و جمال، از يك فروغ روى اوست؛ كه: «اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ»[١]: (خدا، نور آسمانها و زمين است.- نيز:

١١١٨

«أسْألُكَ بِنُورِكَ القَديمِ وَأسمآئِكَ الَّتى كَوَّنْتَ بِها كُلَّ شَىْ‌ءٍ.»

[٢]: (از تو نور قديم و نامهايت را كه بدان همه چيزها را پديد آوردى، درخواست مى كنم.).

در نتيجه بخواهد بگويد: دل به آن يك فروغ روى او (يعنى مظاهر دو عالم) دادن و از مشاهده آن تجلّى تام الهى دور ماندن، نه سزاوار است؛ پس اگر من دل از او بر نمى‌كنم، براى آن است كه در گذشته به اين مشاهده نايل گشته، و حال هم تمنّاى دوباره آن را دارم. در جايى مى گويد:

اى خواجه! اين همه كه تلاش دارى اسرار عشق خود را با جانان، در پرده ابيات و غزلياتت پنهان كنى (و بايد اين چنين باشى و وظيفه هر عاشق است كه اسرار خود را پنهان بدارد) ولى آخر الامر فاش خواهد شد؛ زيرا سرّ عشق و عاشقى در پرده نخواهد ماند.

به گفته خواجه در جايى:

[١]- نور: ٣٥.

[٢] - اقبال الاعمال، ص ٥٩٦.

[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢١٥، ص ١٧٩.