جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٩٥ - غزل ٤٠٣ خيال روى تو در كارگاه ديده كشيدم

[براى روشن شدن اينكه او حقّ است‌] همين بس نيست كه پروردگارت مشهودِ هر چيزى است؟ آگاه باش! كه آنان از ملاقات پروردگارشان در شكّ و انكارند. آگاه باش، كه بى گمان او به هر چيزى احاطه دارد.).

و به گفته خواجه در جايى:

لذا

منى كه ممكن نبود در مقابل هيچ كمالى خضوع كنم و خواهان سلطنت و بزرگى بودم، چون به كمالات تو پى بردم، بندگى و خدمتت را بر هر چيز برگزيدم؛ چون دانستم بندگى و سلطنت حقيقى در آن بدست مى آيد.

در جايى مى گويد:

و يا معنى اين باشد كه خيال جمال و كمالت از طريق مظاهر مرا فريفته ساخت و از خود و هواهاى خويش بيرون نمود، به گونه اى كه پرده و حجاب كثرت، از مظاهرت افكنده شد و به ديده دل به ملكوتشان آگاه گشتم و ديدمت.

اى دوست! مرا فريفته خود ساختى و آرامش را از من ربودى و به خيال رويت.

[١]- ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ١٣٩، ص ١٢٧.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤٧٢، ص ٣٤٤.