جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٧٢ - غزل ٣٦٩ اى پيك پى خجسته چه نامى فديت لك!

چنين مى نمايد خواجه اين غزل را در مدح سرور عالم محمّد بن عبد اللَّه ٦ مظهر تجلّى تامّ حضرت دوست سروده باشد، مى‌گويد:

اى پيام آورى كه از جانب حضرت دوست براى هدايت بندگانش رهنمودها آورده‌اى! كه: «هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى‌ وَ دِينِ الْحَقِّ، لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ»[١]: (اوست خدايى كه فرستاده‌اش را همراه با هدايت و دين حقّ گسيل داشت، تا آن را بر تمام اديان چيره گرداند.- نيز: «يا أَيُّهَا النَّبِيُّ! إِنَّا أَرْسَلْناكَ شاهِداً وَ مُبَشِّراً وَ نَذِيراً وَ داعِياً إِلَى اللَّهِ بِإِذْنِهِ وَ سِراجاً مُنِيراً»[٢]: (اى پيامبر! بدرستى كه ما تو را فرستاديم تا [بر اعمال مردم‌] گواه بوده، و [به مؤمنان‌] مژده داده، و [كافران را] بترسانى، و به اذن خدا، [مردم را] به سوى او بخوانى، و چراغ فروزانى [براى هدايت مردم‌] باشى) فدايت گردم! نامت چيست؟ محمّدى يا احمد؟ مصطفائى يا خاتم النّبيّين؟ رسولى يا نبىّ؟

شاهدى يا مبشّر؟ نذيرى يا ماحىّ؟ عاقبى يا حاشر؟ مزّمّلى يا مدّثّر و يا ابوالقاسم؟

قربانت شوم! سيرت و شمايلت را چه نامم؟ مَلَكت گويم؟ انسانت شمارم؟

يوسفت دانم؟ هرگز سياه چهره اى را بدين با نمكى و ظرافت نديده‌ام. به گفته خواجه در جايى ديگر:

[١]- توبه: ٣٣.

[٢] - احزاب: ٤٦.