جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٣٤ - غزل ٣٦٣ طالع اگر مدد كند دامنش آورم به كف

باز گردم، در حالى كه درونم از نگرش [استقلالى‌] به آنها مصون و محفوظ مانده، و همّتم از تكيه كردن و اعتماد بر آنها برداشته شده باشد؛ كه تو بر هر چيز توانايى.)

من مى خواستم مقصود خود را در محراب ابروانت و به عبادات خشك بيابم، غافل از اينكه با اين گونه عبادات تو را نمى توان يافت و عمر عزيزم به سر اين كار تلف شد.

در جايى مى گويد:

لذا مى گويد:

با اختيار زهد خشك و گوشه نشينى كجا مى توان به وصال دوست راه يافت؟! دوستى معشوق، فطرىِ من است، و از باطن رهزن به او، و در گفتار كه: «از انزوا بيرون شو و محبوب را از طريق خود و همه مظاهر مشاهده كن.».

با گوشه نشينى، كار سالك به سامان نمى رسد. راه يافتگان به مقصود، تنها با خيال زاهدى و عبادات قشرى و كناره گيرى، به دوست راه نيافته‌اند؛ بلكه با اشاره فطرت به دنبال او رفته و به خويش و حقيقت عالَم آشنا گشته‌اند؛ كه: «فَأَقِمْ وَجْهَكَ\*.

[١]- ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٥٣٧، ص ٣٨٥.