جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٣٧ - غزل ٣٩٤ بى تواى سرو روان با گل و گلشن چه كنم

متمركز گردان.).

و به گفته خواجه در جايى:

و نيز در جايى مى گويد:

ممكن است منظور خواجه از «گل و گلشن و غيره» در بيت، مشاهدات عالم برزخى و انوار و امورى كه سالكين در ابتدا و اواسط سلوك دارند، باشد و بخواهد بگويد: محبوبا! آنها را مى خواهم چه كنم؛ تو را طالبم.

در واقع با اين بيان گله از روزگار هجران مى كند، لذا مى گويد:

محبوبا! آه كه بدخواه من، شيطان نمى گذارد ميان من و تو الفتى حاصل شود و از هجران خلاصى يابم، ولى چون آينه روى و هفتْ جوش (كه در نشان دادن و شفافيّت يكتاست.) ندارم تا تو را در آن تماشا كنم، با آئينه آهنين كه طعنه شيطان بدخواه، از وسوسه‌هاى خود براى من پيش آورده چه كار دارم؟.

[١]- ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ١٥١، ص ١٣٥.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٠١، ص ١٦٩.