جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٢٩ - غزل ٣٩٣ بيا تا گل برافشانيم و مى در ساغر اندازيم
مىشنود، و چشمش كه بدان مى بيند ...- خلافة اللّهىِ «إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً»[١]: (براستى كه من در زمين خليفه و جانشينى قرار مى دهم.- منزلتِ «يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ، وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ»[٢]: (خداوند، آنان را كه از ميان شما ايمان آوردهاند، رفعت مى بخشد، و كسانى كه علم به ايشان عنايت شده درجاتى بالا مى برد.) و عزّتِ «مَنْ كانَ يُرِيدُ الْعِزَّةَ، فَلِلَّهِ الْعِزَّةُ جَمِيعاً، إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ، وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ»[٣]: (هركس خواهان عزّت و بزرگى است، تمام عزّت خاصّ خداست، اعتقادات پاك به سوى او بالا مى رود، و عمل صالح و شايسته آن را بالا مى برد.) نايل مىگرديم. به گفته خواجه در جايى:
|
نصيحتى كُنَمت بشنو و بهانه مگير |
هر آنچه ناصح مشفق بگويدت بپذير |
|
|
ز وصلِ روىِ جوانان تمتّعى بردار |
كه در كمينگه عمر است مكرِ عالَم پير |
|
|
بنوش باده و عزم وصال جانان كن |
سخن شنو كه زنندت زبام عرش صفير[٤] |
|
|
اگر غم لشگر انگيزد كه خون عاشقان ريزد |
من و ساقى بهم سازيم و بنيادش براندازيم |
|
و چنانچه اى دوستان! غم اين عالم و تعلّقاتش خواست ما را از ياد دوست در آورد و از او جدامان سازد، با مراقبه كامل، به او و ياد و ذكرش الفت گيريم و بنياد غم بركنيم، و نگذاريم غم بنياد ما بركند؛ كه: «وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ، الَّذِينَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ، قالُوا: إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ. أُولئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ رَحْمَةٌ، وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ»[٥]: (مسلماً شما را به چيزى [از سختيها] همچون.
[١]- بقره: ٣٠.
[٢] - مجادله: ١١.
[٣] - فاطر: ١٠.
[٤] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٣٠٤، ص ٢٣٦.
[٥] - بقره: ١٥٥- ١٥٧.