معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٦٨ - ٢٥ تناسب آيات

ويراستارى و بازنگرى به چاپ آن اقدام كرده است.

مترجم در ترجمه از نظرات و راهنمايى و نظارت آيت‌الله معرفت هم استفاده كرده است. وى در مقدمه به معرفى‌ التمهيد مى‌پردازد و عناوين زير را هم به بحث مى‌گذارد:

تناسب چيست؟ چه منظورى از آن داريم؟ تناسب از ديدگاه دانشمندان اسلامى، كتاب‌هايى كه در موضوع تناسب نوشته شده است، فايده و نقش علم تناسب در تفسير قرآن كريم، انواع ارتباطهاى ممكن بين آيات.

فصل اول: تناسب و تناسق معنوى در قرآن كريم؛ تناسب گاهى در مورد آياتى است كه به هم پيوسته‌اند و يك جا نازل شده‌اند و گاه بين آيات يك سوره و تناسب بين آيات آن، مطرح است كه آيات آن سوره از اول تا آخر به هم مربوط بوده است و داراى تناسب عقلانى مى‌باشد. بنابراين لازم است بين آيات يك سوره وحدت جامعى برقرار باشد. اين وحدت در تمام سوره‌ها هست. گاهى تناسب بين سياق هر آيه و كلمه آخر آن و به اصطلاح بين سياق و فواصل آيات هست. همان ارتباط و تناسب لفظى و معنوى كه شأن آيات و مقام بلاغت و فصاحت آن‌ها را بالا برده و تكميل مى‌كند. دانشمندان نوع چهارمى هم مطرح كرده‌اند و خيال كرده‌اند وجود چنين ارتباطى نيز بين آيات لازم است و تناسب (لازم) بين خاتمه سوره قبل با ابتداى سوره بعد كه چيزى جز تكلف نيست.

تفصيل مطالب فوق در عناوين زير پيگيرى شده است.

تشكيل سياق، عوامل مناسبات و سياق، آياتى كه درك تناسب آن‌ها مشكل است، نظر زمخشرى‌ در مورد آيه ١٨٩ سوره بقره، وجه تناسب در آيات اول و دوم سوره اسراء، وجه تناسب در آيات دوم و سوم سوره نساء، وجه تناسب‌

بين صدر و ذيل آيه ٢٤ سوره انفال از نظر اشاعره و دانشمندان اسلامى، تناسب تمام آيات يك سوره با اهداف و اغراض كلى آن، تناسب ابتدا و انتهاى هر سوره با هم و تناسب هر دو با اهداف آن، حسن ائتلاف و انسجام مجموعه آيات هر سوره، سخن‌ سيد قطب‌ در مورد تناسب آيات هر سوره و ابتكارات‌