معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٥٨ - ١٥ تاريخ قرآن

ويژگى كتاب حاضر در آن است كه راه اقتباس را كنار گذارده و راه تحقيق را پيش گرفته است. سعى بر آن بوده كه تمامى مباحث آن از پژوهش نوين با استناد به شواهد و منابع اصيل تاريخى برخوردار باشد.

فصل اول: پديده وحى‌

اين فصل شامل مباحث زير است:

وحى در لغت، وحى در قرآن، اقسام وحى رسالى، امكان وحى، روحانيت انسان، كيفيت نزول داستان‌ ورقة بن نوفل‌، افسانه غرانيق، كاتبان وحى.

فصل دوم: نزول قرآن‌

آغاز نزول، سه سال تأخير نزول، مدت نزول، اولين آيه و سوره، آخرين آيه و سوره، سوره‌هاى مكى و مدنى و فوايد شناخت آن‌ها، معيار و ملاك تشخيص سوره‌هاى مكى و مدنى، شبهات وارده درباره مكى بودن سوره‌ها، ترتيب نزول، سوره‌هاى مورد اختلاف، آيات استثنايى، اسباب نزول، سبب نزول يا شأن نزول، تنزيل و تأويل، استفاده فقهى از شأن نزول و تنزيل و تأويل، راه يافتن به اسباب نزول، حضور ناقل سبب، اسامى و اوصاف قرآن، مفهوم سوره و آيه، اسامى سوره‌ها، تعدد نام برخى سوره‌ها، اسامى بخش‌هاى مختلف سوره‌هاى قرآن، اعراب نام سوره‌ها، عدد سوره‌ها و آيات قرآن.

فصل سوم: جمع و تأليف قرآن‌

در اين فصل از وصف مصحف‌ على‌ (ع)، سرانجام مصحف‌ على‌، جمع‌ زيد بن ثابت‌، روش‌ زيد در جمع قرآن سخن گفته شده است. ديگر مباحث عبارتند از: مصاحف صحابه، مصحف‌ ابن مسعود، مصحف‌ ابى بن كعب‌، مصاحف غير معروف، يكى كردن مصاحف، اختلاف مصحف‌ها، ورود حذيفه‌ به مدينه، مشورت‌ عثمان‌ با صحابه، كميته يكى كردن مصاحف، موضع صحابه در برابر يكى كردن مصحف‌ها، سال آغاز كردن مصحف‌ها، مراحل انجام برنامه، تعداد

مصحف‌هاى عثمانى، مشخصات كلى مصحف‌هاى عثمانى، پيدايش خط عربى، شكل و نشانه‌گذارى، آخرين تغييرات تكميلى، غلطهاى املايى و تناقضات، نظريه‌هاى مبالغه‌آميز، قرآن در دوره‌هاى كمال و زيبايى خود.