قبل از هر چيز بايد بگويم از اينكه شما به برگزارى كنگره‌اى براى بزرگداشت مرحوم آيت‌الله معرفت و احترام به خدماتى كه ايشان به حوزه تفسير و علوم قرآنى داشته‌اند اقدام كرده‌ايد، مسرور و خوشحالم. اميدواريم كه ان‌شاءالله اين كار سبب شود تا حركتى كلى‌تر و جامع‌تر در اين حوزه‌ها بوجود بيايد. برگزارى اين دست از كنگره‌ها كار بسيار خوبى است كه از قِبَلِ آن كتاب‌ها و اثرات خوبى ارائه مى‌شود كه باعث حركتى تازه و تشويق موجودين خواهد شد. اما درباره مرحوم آيت‌الله معرفت بايد بگويم رفاقت من با ايشان دورا دور بود، لذا معاشرت زيادى با ايشان نداشتم، ولى آثار ايشان را- به‌طور محدود- موفق شده‌ام كه مطالعه كنم. در مجموع راجع به ايشان مى‌توانم اين جمله را عرض كنم كه آن مرحوم، عالمى بزرگ از علماى شيعه بود و تحقيقات قرآنى متعددى ارائه كردند كه در بعضى از آن زمينه‌ها، خلأ وجود داشت و برخى ديگر نيز تكميل كارهاى ديگران بود، ايشان در طول حيات علمى خود، شاگردان زيادى پرورش دادند كه از آن جمله همين مركز تخصصى تفسير است كه ايشان مدت‌ها جزو اساتيد اين مركز بودند و دانش‌پژوهان استفاده‌هاى فراوانى از ايشان مى‌بردند. به‌حمدلله آثار ماندگارى از آن مرحوم به يادگار مانده است. از آنجا كه انسان معصوم نيست، ممكن است افكار شاذى داشته باشد. به نظر من گاهى آراى شاذى از ايشان نقل مى‌شد كه قابل نقد است ولى اين مطلب با عظمت و گرامى بودن آن شخص منافاتى ندارد كه در عين حال بعضى از افكار يا آثار ايشان مورد نقد قرار گيرد. به نظر من مقدارى از نقدها مربوط به ادبيات خاصى بود كه ايشان به كار مى‌برد نه اصل مسأله، چرا كه اگر ما آن ادبيات را اصلاح كنيم، خواهيم ديد كه مطلب، مطلب خوبى است. به هر حال آنچه كه من از گوشه و كنار درباره ايشان شنيدم، ذكر خير بوده است و اجمالًا آثارشان، آثار پر بركتى بوده و ايشان شاگردان خوب و فاضلى را پرورش دادند. خداوند ايشان را غريق رحمت كند و جزاى خير در مقابل اين خدمات به ايشان مرحمت فرمايد. اما درباره آثار