معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٤٨ - نقد آراى علامه در آثار استاد معرفت

٧. علامه طباطبايى: مراد از رؤيت در آيه‌ رَبِّ أَرِنِي أَنْظُرْ إِلَيْكَ‌[١] همان علم ضرورى‌اى است كه با وجود آن، به اقامه برهان نيازى نيست.

استاد معرفت: قاضى عبدالجبار و سيدمرتضى‌ اين قول را نقد كرده‌اند.[٢] (گرچه استاد معرفت درباره رأى علامه‌ طباطبايى‌ داورى خاص ندارد؛ ولى نقل قول‌ سيد مرتضى‌ و قاضى عبدالجبار، پس از قول علامه و دفاع نكردن از رأى علامه، اشعار به نقد قول علامه دارد.)

٨. علامه طباطبايى: چون آيه‌ وَ تَرَى الْجِبالَ تَحْسَبُها جامِدَةً وَ هِيَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحابِ‌[٣] در سياق آيات قيامت واقع شده و محفوف به آن‌ها است، پس بيانگر برخى از مشاهد روز قيامت از جمله به حركت در آوردن (تسيير) كوه‌ها است.

استاد معرفت: به شهادت لحن و ذيل آيه، چنين برداشتى نادرست و قضيه سياق موهون (سست) است؛ پس از ملاحظه آن‌چه گفتيم.[٤]

٩. علامه طباطبايى: آيه‌ وَ تَرَى الْجِبالَ تَحْسَبُها جامِدَةً وَ هِيَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحابِ‌[٥] گاه بر حركت جوهرى حمل مى‌شود و آن را بيانگر اين نكته مى‌دانند كه همه اشيا و از جمله كوه‌ها با جوهرشان به سوى غايت وجودشان در حركت‌اند و همين، حشر و رجوع آن‌ها به سوى خدا است .... اما حمل آيه بر حركت انتقالى زمين، معناى خوبى است، اگر با سياق منافاتى نداشته باشد.

استاد معرفت: سياق آيه مرجح اين معنا است كه حركت و سير دادن كوه‌ها به سوى فنا از نشانه‌هاى برپايى قيامت است.[٦]

١٠. علامه طباطبايى: از آيه‌ يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَرْفَعُوا أَصْواتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ‌

النَّبِيِّ وَ لا تَجْهَرُوا لَهُ بِالْقَوْلِ كَجَهْرِ بَعْضِكُمْ لِبَعْضٍ أَنْ تَحْبَطَ أَعْمالُكُمْ وَ أَنْتُمْ لا

[١] . اعراف، آيه ١٤٣.

[٢] . التمهيد، ج ٣، صص ١٠٠- ٩٩.

[٣] . نمل، آيه ٨٨.

[٤] . التمهيد، ج ٦، ص ١٦٣.

[٥] . نمل، آيه ٨٨.

[٦] . التمهيد، ج ٦، صص ١٦٦- ١٦٣.