معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٢٠ - ٣ التمهيد فى علوم القرآن

روحى به دليل قصور ذاتى انسان مادى قابل درك نيست. به نظر وى، انسان وراى شخصيت ظاهرى، شخصيتى باطنى دارد كه احياناً شايستگى ارتباط با عالم روحانى اعلى را مى‌يابد. انديشه انكار وحى را نتيجه نگاه مادى صرف به انسان مى‌داند. او بعد روحانى انسان، و برهان‌هاى فلسفى براى اثبات نفس، و دلايل جديد بر وجود روح را توضيح مى‌دهد.

آنگاه با عنوان‌ الوحى عند فلاسفة الغرب‌ مى‌گويد:

علماى اسلامى وحى را القاى چيزى از خارج در وجود انسان مى‌دانند، اما غربى‌ها مى‌گويند وحى الهاماتى است كه از داخل وجود سرچشمه مى‌گيرد. چون خدا اجل از آن است كه مقابلش بشر قرار گيرد و مخلوق به او متصل شود.

آنگاه خود با طرح دو بعدى بودن انسان (جسمى و روحى) اتصال را با بعد روحى مى‌داند.

در بخش سوم‌، «انحاء الوحى الرسالى‌» از سه نوع روياى صادقه، نزول جبرييل و وحى بدون واسط سخن مى‌گويد.

در بخش چهارم‌، «موقف النبى من الوحى‌» از دو موضوع «پيامبر از كجا فهميد مبعوث شده است؟» و «آيا خطا در وحى و تخيل بر او ممكن است؟» سخن گفته است. مذهب ائمه (ع) را در تنزيه رسول خدا بيان مى‌دارد و همراه بودن نبوت به دلايل روشن را با استفاده از روايات توضيح مى‌دهد. قصه‌ ورقة بن نوفل‌ را رد مى‌كند و بيان مى‌كند امكان ندارد در وحى، التباس و شك پيش آيد و بر همين اساس، اسطوره غرانيق را سنداً و مدلولًا (تناقض با قرآن، تنافى با مقام عصمت، تهافت با آيات همان سوره) مردود اعلام مى‌كند.

فصل دوم: نزول القرآن‌

مؤلف در اين فصل مطالب را در ده بخش تنظيم كرده است.

بخش اول: «بدء نزول الوحى‌» (بعثت): وى بعثت رسول را در ٢٧ رجب مى‌داند و آيات نازله را از باب اعلام نبوت مى‌داند؛ نه نزول قرآن.

بخش دوم: «بدء نزول القرآن‌»: آغاز نزول قرآن را شب قدر رمضان مى‌داند.