من اصحاب‌ محمد را ديدم، اما هيچ يك از شما را همانند آنان نمى‌نگرم، آن‌ها صبح مى‌كردند در حالى‌كه موهاى ژوليده و چهره‌هاى غبارآلوده داشتند، شب را تا صبح در حال سجده و قيام به عبادت مى‌گذراندند و پيشانى و گونه‌هاى صورت را در پيشگاه خدا بر خاك مى‌ساييدند. با ياد معاد چنان ناآرام بودند گويا بر روى آتش مى‌ايستادند، بر پيشانى آن‌ها از سجده‌هاى طولانى پينه بسته بود. اگر نام خدا برده مى‌شد، چنان مى‌گريستند كه گريبان آنان تَر مى‌شد و چون درخت در روز تندباد مى‌لرزيدند، از كيفرى كه از آن بيم داشتند يا براى پاداشى كه به آن اميدوار بودند.[١]

چنين كمالاتى جز در پرتو آموزش و مراوده تربيتى با پيامبر اكرم (ص) به دست نمى‌آيد و حتى طول صحبت و همراهى با پيامبر نمى‌تواند آن را حاصل كند. آيا محافظ يا نگهبان و مستخدم و خادم يك شخصيت مصلح همان مى‌شود كه شاگرد و حوارى او مى‌شود و آيا حتى فرزندان يك شخصيت، يه دليل فرزند بودن كمالات پدر را به قدر و اندازه شاگردان علمى و تربيتى او، فرا مى‌گيرند.

همچنين دعاى امام‌ سجاد (ع) درباره صحابه كه در ضمن آن بعد از تقاضاى درود براى اصحاب پيامبر اكرم (ص) عرض مى‌كند:

فَلَا تَنْسَ لَهُمُ اللَّهُمَّ مَا تَرَكُوا لَكَ وَ فِيكَ، وَ أَرْضِهِمْ مِنْ رِضْوَانِكَ، وَ بِمَا حَاشُوا الْخَلْقَ عَلَيْكَ، وَ كَانُوا مَعَ رَسُولِكَ دُعَاة لَكَ إِلَيْكَ وَ اشْكُرْهُمْ عَلَي هَجْرِهِمْ فِيكَ دِيَارَ قَوْمِهِمْ، وَ خُرُوجِهِمْ مِنْ سَعَة الْمَعَاشِ إِلَي ضِيقِهِ، وَ مَنْ كَثَّرْتَ فِي إِعْزَازِ دِينِكَ مِنْ مَظْلُومِهِم.[٢]

اين تكريم‌ها و اين تقاضاها بر زبان امامى جارى شده كه فتنه‌ها و حادثه‌هاى غمبارى از به اصطلاح همين صحابه را در غصب خلافت و كوتاهى‌

[١] . نهج البلاغه، خطبه ٩٧.

[٢] . صحيفه سجّاديه، دعاى ٤:«[ بار خدايا] پس آن‌چه را كه براى تو و در راه تو از دست دادند، از نظر دور مدار و آنان را از خشنودى خود، خشنود ساز و نيز به جهت آنكه در راه تو از زندگى فراخ و راحت، چشم پوشيده و به تنگى معيشت تن در دادند، پاداش ده، و نيز كسانى را كه براى عزت و سربلندى دينت بر ستم‌زدگانشان افزودى، مشمول رحمت خويش گردان.»