معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣١٤ - ٣ ٢ نزول آيه يأس كفار در غدير خم

٢. ٢. نقد روايت تشكيك در دانش حضرت امير (ع)

جلال‌الدين سيوطى‌ در برابر نظريه مشهور كه سوره تكاثر را مكى مى‌دانند، معتقد است كه اين سوره مدنى است و براى مدعاى خود سه دليل اقامه كرده است. دليل دوم او روايتى است كه به حضرت‌ امير (ع) نسبت داده شده است:

كنا نشك في عذاب القبر حتي نزلت الهيكم التكاثر ...[١]

بر اساس اين روايت، حضرت‌ امير (ع) اعلام مى‌كند كه نمى‌دانسته آيا مردگان در قبر عذاب دارند يا نه تا آن كه سوره تكاثر نازل شد.

استاد معرفت در نقد اين دليل و روايت مذكور و در دفاع از جايگاه علمى حضرت‌ امير (ع) چنين آورده است:

كيف نجيز لأنفسنا تصديق رواية تنسب الشك الي مثل أميرالمؤمنين علي (ع) في مسأله من مسائل الآخرة و هو باب علم النبي (ص)[٢]

ايشان به استناد روايات و ادله ناظر به گستردگى علم امام به‌ويژه روايت معروف نبوى‌ انا مدينة العلم و على بابها با چنين لحنى قاطع روايت پيش‌گفته را غير قابل تصديق و تأييد مى‌داند. تذكار جمله‌ كيف نجيز لانفسنا با خطاب به‌ سيوطى‌ بدان جهت است كه بالاخره‌ سيوطى‌ به عنوان يك حديث‌شناس با روايت باب علم نبوى آشنا است و نبايد در برابر آن، اين روايت را مورد استناد قرار مى‌داد.

٣. ٢. نزول آيه يأس كفار در غدير خم‌

سيوطى‌ هم چنين به‌رغم مدنى دانستن سوره مائده آيه‌ الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا[٣] را استثنا كرده و آن را مكى مى‌داند. چه، عالمان اهل‌سنت اين آيه را ناظر به اعلام كامل احكام الهى از سوى خداوند مى‌دانند.[٤] اما استاد معرفت به استناد روايتى از امام‌ صادق‌ (ع) معتقد است كه اين آيه همچنان مدنى است و

[١] . الاتقان فى علوم القرآن، ج ١، ص ١٤.

[٢] . التمهيد فى علوم القرآن، ج ١، ص ١٦١.

[٣] . مائده، آيه ٣.

[٤] . الدر المنثور، ج ٢، ص ٢٥٧.