معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢١٦ - ١٩ حديث لاتعاد، حديث من زاد فى صلاته

اصل اولى در زياده، عدم فرق ميان مانع و قاطع، اصل دوم در مورد زياده در نماز، حقيقت تركيب نماز، نسبت بين حديث «من زاد» و حديث «لاتعاد»، انواع مركبات شرعيه، ده فرع فقهى و خاتمه رساله.

رساله سوم تلخيص رساله علامه‌ فشاركى‌ در پنج بند است.

حضرت استاد در مقدمه رساله اول، حديث لاتعاد را مهم‌ترين و عام‌ترين حديثى شمرده‌اند كه در مسائل مربوط به نماز، كاربرد دارد. به نظر معظم‌له، اين حديث ستون فقرات اغلب فروع مربوط به تصحيح عبادات در هنگام «خلل» در عبادات است.

اين فقيه متتبع، به ذكر پنجاه مسأله از فروع «خلل» در نماز پرداخته و بر اساس حديث لاتعاد به بررسى حكم شرعى آن‌ها مى‌پردازد.

رساله دوم به بررسى قاعده اقتباس شده از روايت امام‌ باقر و امام‌ صادق‌ (ع) من زاد فى صلاته فعليه الاعادة اختصاص دارد.

ايشان در فصل نهم، اصل اوليه در زياده را عدم بطلان نماز مى‌دانند و اعتقاد دارند فرق ميان مانع و قاطع اعتبارى است نه حقيقى و هر يك از آن‌ها، ناقض شرط و اثر مطلوب در نماز هستند.

ايشان با استفاده از مفاد حديث‌ من زاد فى صلاته‌ اصل ثانويه در خصوص نماز را بطلان زياده عمدى مى‌دانند.

اين فقيه توانا در فصل سوم، ضمن بيان نسبت منطقى ميان حديث «من زاد» و حديث «لاتعاد» و اين‌كه نسبت ميان آن‌ها عموم من وجه است، به تقدّم حديث «لاتعاد» در مورد اجتماع آن‌ها يعنى «صورت زياده سهوى در نماز» فتوا مى‌دهند، زيرا به «اخص مطلق» بودن حديث «من زاد» در مورد اجتماع قائل هستند.

معظم‌له در خاتمه رساله، ده نمونه از فروع فقهى را كه حكمش به استناد حديث «من زاد» روشن مى‌شود، به شيوه استدلالى مورد بررسى قرار مى‌دهند.

استاد در پايان ضمن اشاره به جريان دستيابى خود به نسخه‌اى از اثر علّامه‌ فشاركى‌ در «خلل» كه شامل مباحث ارزنده‌اى در مورد حديث لاتعاد است، خلاصه‌اى از مطالب اقتباس شده از اين رساله را به رشته تحرير درآورده‌اند.