معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٠٠ - مقدمه
علمى تا امروز تداوم و حيات دارد. از اينرو ما درگذر اين سه قرن، اين سلسله را حفظ كردهايم، پدر اينجانب هم از ساكنين معتبر كربلا بوده و من مقدار زيادى از تحصيلات طلبگى را تا شرح لمعه و مطول نزد ايشان خواندم و دوره سطح را هم در كربلا پيش استادانى مانند مرحوم شيخ حسن كه از شاگردان محبوب آخوند خراسانى بود، به پايان بردم. قوانين را پيش ايشان خواندم و رسائل و مكاسب را نزد مرحوم حاج شيخ يوسف نياروندى كه از شاگردان محبوب نائينى بود و يك دوره هم خارج اصول پيش ايشان گذراندم و به همين اندازه هم فقه آموختم و سپس در حدود سال ١٣٧٠ ه. ق به نجف منتقل شدم و در آنجا يك دوره اصول كامل نزد آقاى خويى خواندم. همچنين در محضر درس استادان بزرگى مانند مرحوم آيتالله حكيم، شيخ حسين حلى و آقاى باقر زنجانى حاضر مىشدم و نيز در خدمت آيتالله فانى اصفهانى بهطور خصوصى بحثهايى داشتم.
در فقه هم خدمت شيخ حسين و آقاى حكيم بوديم و همچنان كه اشاره شد، يك دوره اصول كامل- كه مدت هفت سال طول مىكشد- در محضر درس آقاى خويى بوديم و در حقيقت نقل مكان به نجف بيشتر به منظور بهرهورى از درس آقاى خويى بود. بعد كه امام تشريف آوردند، از همان روز كه درس فقه را شروع كردند، ما در خدمت ايشان بوديم و درس امام هم طورى بود كه زمانش معارض با درس آقاى خويى نباشد، زيرا شاگردان آقاى خويى مىخواستند از درس ايشان استفاده كنند. روى اين مبنا امام ساعت درس خود را صبحها نيم ساعت بعد از درس آقاى خويى قرار دادند كه در مسجد شيخ انصارى مشهور به «مسجد تركها» تشكيل مىشد. ما تمام وقت در خدمت ايشان بوديم و همين «حكومت اسلامى» كه در كتاب شيخ به عنوان «ولايت فقيه» مطرح است، آنجا در شمار درسهاى ايشان بود. حتى ايشان چون به فارسى درس مىگفتند، درسها از روى نوار پياده مىشد و بعد دوستان نوارها را به منزل مىبردند و من آنها را به عربى ترجمه مىكردم. بيشتر بخشهاى «حكومت اسلامى» ايشان به قلم بنده است. البته خودم هم