مسأله ٥٣- براى موصى جايز است كه بر وصى، ناظر قرار دهد و وظيفه او تابع چگونگى قرار دادن موصى است؛ پس گاهى از جهت اطمينان پيدا كردن بر وقوع آنچه كه وصيت نموده است مى‌باشد و ناظر را مراقب وصى قرار مى‌دهد تا بر اعمال وصى اطلاع پيدا كند كه اگر از او خلاف وصيت موصى چيزى ببيند به او اعتراض نمايد. و گاهى از جهت اين است كه به نظرات وصى اطمينان ندارد ولى به نظرات ناظر اطمينان دارد و او را بر وصى ناظر قرار مى‌دهد كه كارهاى وصى طبق نظر ناظر باشد و هيچ كارى انجام ندهد مگر اينكه ناظر آن را صلاح بداند، پس وصى اگر چه مستقلًا در تصرف ولايت دارد ليكن در رأى و نظر، غير مستقل است، پس اعمال او امضا نمى‌شود مگر اينكه موافق نظر ناظر باشد، بنابراين اگر وصى در عمل استبداد بر نظر خودش داشته باشد و به ناظر مراجعه نكند و او اطلاع نداشته باشد، ولى عمل او طبق وصيت موصى باشد، ظاهراً بنابر اول صحيح و نافذ است، ولى بنابر دوم صحيح نيست. و شايد غالباً در قرار دادن ناظر بر وصيت‌ها و متعارف، همان نحو اول باشد. ج ٣ ص ١٨٥

٨٥٧- (براى ملاحظه احكام مشابه در وقف، ر. ك. ٨٧/ مس/ ٨٦).

س ٦٦- در مورد ثلث دارايى ميّت كه طبق وصيّت نامه مقرّر شده است به مصرف خيرات و ساير طرقى كه ميّت معيّن نموده است برسد، اگر وصىّ نسبت به اجراى وصيّت نامه بى اعتنايى و يا سرپيچى كند، آيا شخص ناظر كه از طرف ميّت معيّن شده است مى‌تواند خود رأساً و شخصاً مقدارى از ثلث ميّت را كه در اختيار دارد به مصارفى كه از جانب ميّت [معين‌] شده برساند و مدارك و اسناد آن را ارائه دهد يا خير؟

آيا اگر از دارايى وصىّ مقدارى در دسترس ناظرى باشد كه ميّت تعيين نموده و وصىّ از اجراى وصيّت نامه امتناع كند، ناظر مى‌تواند به ميزان ثلث آن از دارايى وصىّ كه در اختيارش هست برداشت كند و به مصرف مشخّص شده از طرف ميّت برساند و مدارك و اسناد آن را ارائه دهد يا خير؟

ج- ناظر نمى‌تواند مستقلًاّ عمل به وصيّت نمايد و در صورت خيانت وصى، با مراجعه به حاكم شرع تعيين تكليف نمايد. ج ٢ ف ص ٤٣٧