فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٧٦ - كيفيت قرعه

كارگر، وسائل نقليه موتورى و ... خواستار مُهايات شود، چه مهايات به حسب زمان باشد- مثلًا در خانه مشترك هر شش ماه يك شريك سكونت كند- و چه به حسب اجزاء- مثلًا در خانه دو طبقه شراكتى يك شريك در طبقه بالا و ديگرى در طبقه پايين ساكن شود- ديگر شركاء مجبور به پذيرش آن نيستند؛ و اگر همگى راضى شوند، انجام مهايات صحيح است؛ ولى عقد مهايات جائز مى‌باشد و پاى بندى به آن لازم نيست و هر كدام از شركاء بخواهند مى‌توانند قرار مهايات را بهم بزنند.[١]

اما مُهايات در منافع مشتركه مانند پشم، شير گاو و گوسفند، و اجاره ملكى كه مالكش آن را اجاره داده و پيش از پايان مدّت اجاره فوت كرده- كه منافعش تا زمان خروج ملك از دست مستأجر و تقسيم آن مشترك بين ورثه مى‌باشد- صحيح است، بلكه أفراز و جدا كردنش منحصر به مُهايات مى‌باشد؛ ولى اگر شركاء در بهره‌برى از اينگونه منافع اختلاف كنند، حاكم شرع مى‌تواند براى رفع اختلاف، حكمِ به مهايات كند و در اين صورت عمل به آن لازم مى‌شود و شريك مخالف مجبور است آن را بپذيرد.

٩٥- قسمت در اعيان بعد از انجام قرعه لازم و غير قابل فسخ است و احدى از شركاء نمى‌تواند آن را إبطال و فسخ كند؛ بلكه ظاهراً نمى‌توانند حتى با تراضى يكديگر آن را ابطال و فسخ كنند، زيرا على الظاهر إقاله‌[٢] و بهم زدن در قسمت مشروع نيست؛ و اما قسمت بدون قرعه، لازم بودنش محل اشكال است.

٩٦- تقسيم ديون شراكتى مشروع نيست، و اگر مثلًا دو نفر از راه فروش مال شركت يا از راه ارث به صورت مشترك طلبكار باشند و بخواهند پيش از وصول آن را تقسيم‌

[١] - مُهايات قرارى است بين شركاء بر اينكه منافع عين مشتركه از فلان تاريخ تا فلان تاريخ از آنِ يك شريك و سپس به همان مدّت و با زمان بندى معيّن از آنِ شريك ديگر باشد يا بخشى از عين مشتركه در اختيار يكى و بخش ديگر در اختيار شريك ديگر قرار گيرد.

[٢] - إقاله در جلد ٥، بخش« مشتركات مربوط به بخشهاى اموال خاص»، صفحه ١٤٣، فقره( ١١٦) بيان شده است.