تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٥٨٧ - زلزله

زلزله‌

زلزله زمين غالباً به خاطر حبس بخارها- اعم از اينكه بخار آب يا دخان و يا از هر دو مختلط باشد- واقع مى‌شود. اگر بخارها غليظ بوده به نحوى كه نتوانند از منافذ و مجارى زمين خارج شوند و يا زمين صاف و محكم بوده و مسامات و منافذ نداشته باشد و بخارها براى خروج از زمين جمع شوند زلزله به وقوع مى‌پيوندد.

به ندرت نيز ممكن است علت وقوع زلزله سقوط سنگ بزرگى يا ريزش قسمتى از خاك كوه از بالاى دره‌هاى عميقى كه در باطن و زير كوههاست باشد كه به دنبال آن هوايى كه از راه منافذ به داخل زمين نفوذ پيدا كرده است موج برداشته و زلزله محقق مى‌شود.

چشمه از تكثيف بخارهاى لطيف حاصل مى‌شود، بخارها در گوشه‌اى از زمين اجتماع نموده و اجزاء آن به يكديگر متصل مى‌شوند و در صورتى كه سردى به آنها برسد به قطرات تبديل شده و قطرات به يكديگر متصل گشته و با پيدا شدن منفذ، چشمه جارى مى‌گردد و اگر مقدار آنها زياد باشد به گونه‌اى كه زمين گنجايش آنها را نداشته باشد باعث انشقاق ارض و انفجار عيون مى‌شود.

اصل بئر و قنات نيز بخارهاى برودت پيدا كرده مى‌باشد و چون قدرت شكافتن زمين را ندارند در صورتى كه زمين را بشكافيم به آنها دست پيدا خواهيم كرد.