تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٥٣٥ - رأى موحدين در مسأله

بيان آراء مختلف در چگونگى حدوث اجسام‌

احتمالات چهارگانه در حدوث اجسام‌

در حدوث و قدم جسم چهار احتمال است:

زيرا جسم يا قديم الذات و الصفات است و مراد از صفات، صفات ذاتيه و غير ذاتيه است.

يا محدث الذات و الصفات است.

و يا قديم الذات و محدث الصفات است.

و يا قديم الصفات و محدث الذات است.

و ليكن احتمال اخير از صاحب معرفتى روايت نشده، بلكه صرف احتمال عقلى است كه در بادى نظر داده مى‌شود و گرنه غير معقول مى‌باشد.

رأى موحدين در مسأله‌

به قول دوم، يعنى محدث الذات و الصفات بودن اجسام، مسلمانان و يهود و نصارى و مجوس قائل مى‌باشند و آن مذهب فحل و رأى جزل است. بنا بر اين: اجسام از حيث ذات و صفت و صورت و هيولى حادث مى‌باشند؛ چرا كه اجسام از حيث جوهر متجدد مى‌باشند تا چه رسد به تجدد عرضى.

و الحاصل: تمام مسلمين و اهل ملل به قول دوم قائلند، ليكن حكماى متأخر از راه حركت جوهريه به آن قائل مى‌باشند، ولى علماى متقدم و عوام بدون توجه به حركت‌