تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٥٢٧ - شكل

است و آن در عقل است. و به عبارت ديگر، نوع قسر به تعاقب افراد قسر در عقل باقى است، ولى اشخاص و مصاديق قسر، فانى و زايل مى‌باشند.

و بالجمله: مرحوم حاجى در نظم فرموده است: قوه قسريه، ارض را از كرويت- مگر در حس ظاهر- اخراج نموده است، ارض در حس ظاهر داراى شكل كره است؛ زيرا اگر جسم كسى بر ارض محيط باشد آن را به صورت كره مى‌بيند؛ چنانكه انسان در حس نارنج را كره مى‌بيند و حال آنكه اگر به اندازه مويى از كره حقيقى بردارند از كرويت حقيقى بيرون مى‌رود ولى كره عرفى و حسى چنين نيست. بنا بر اين زمين با اين گودى و بلندى و كوه و دره، كره حسى است؛ چون نسبت ارتفاع اعظم جبال به كره ارض مانند نسبت يك هفتم عرض يك دانه جو به كره‌اى است كه قطر آن يك ذراع باشد.