تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٤٦٨ - الف- تفكّك رحى

ابطال جزء تجزيه ناپذير

شاهد بطلان جزء لا يتجزى اين است كه: با قول به تركب جسم از جزء لا يتجزى، قول به هيولى ممكن نيست؛ زيرا جزء لا يتجزى فصل را قبول نمى‌كند پس نبايد در جسم هيولى باشد، چرا كه اگر در آن هيولى باشد چون هيولى قابل فصل و وصل است بايد جزء هم قابل فصل باشد و چون فرضاً جزء قابل فصل نيست پس نبايد جسم هيولى داشته باشد و ناچار بايد كسانى كه به جزء لا يتجزى قائل هستند جزء را بدل هيولى بدانند.

بنا بر قول به جزء لا يتجزى نمى‌توان به صورت جسميه نيز قائل شد؛ زيرا صورت جسميه امتداد است چون در تعريف آن مى‌گويند: صورت جسميه جوهر قابل ابعاد ثلاثه است. [١] و بنا بر قول به جزء لا يتجزى قابل ابعادى وجود نخواهد داشت.

ادله بطلان:

الف- تفكّك رحى‌

صاحب كتاب مى‌گويد: بدان كه در اين اعصار بطلان جزء لا يتجزى از بديهيات به شمار مى‌رود؛ لذا ما در ابطال آن ادله را بسط نداده و فقط به بعضى از آنها اكتفا نموده‌ايم. يكى از ادله ابطال آن، تفكك سنگ آسياب در صورت قول به جزء لا يتجزى است. [٢]

[١] رجوع كنيد به: شرح اشارات، ج ٢، ص ٥؛ اسفار، ج ٥، ص ٣.

[٢] رجوع كنيد به: شفا، بخش طبيعيات، ص ٩١؛ مباحث مشرقيه، ج ٢، ص ٢٥؛ اسفار، ج ٥، ص ٤١- ٤٣.