تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٤٠١ - چگونگى حصول تكثر بنا بر طريقه حكماى اشراقى

چگونگى حصول تكثر بنا بر طريقه حكماى اشراقى‌

چون در نظر آقايان اشراقيين، راهى كه به ذهن حضرات مشائين در حصول كثرت در عالم رسيده بود، راه بن‌بستى بوده است؛ لذا آنها راه ديگرى كه مستقيم باشد براى آن باز كرده‌اند. و به عبارت ديگر بعد از آنكه آنها معايب قول مشائين را ديده‌اند به ايشان گفته‌اند كه دستگاه شما قابل گستردن نيست.

توضيح آن اين است كه اساس مطلب مشائين بر مطالبى است كه جماعت منجمين مثلًا دو هزار سال به آن قائل بوده‌اند. [١]

آنها به افلاك نُهگانه قائل بوده‌اند و فلك اول يعنى فلك الافلاك را كه محيط بر افلاك ديگر و عالم عناصر است، فلكى غير مكوكب مى‌دانسته و مى‌گفته‌اند: براى ما فقط سطح مقعّر آن معلوم است و سطح محدّب آن را و اندازه ضخامت آن را جز خداوند علّام الغيوب نمى‌داند.

همه كواكب جز چند كوكب كه خواهيم گفت در فلك هشتم- كه از آن طرف فلك دوم است- قرار دارند و آن فلك مكوكب است و فلك الافلاك چنان عظمتى دارد كه همه افلاك و عالم اجسام در آن قرار دارند و زمين ما مركز است و فلك الافلاك از مشرق به مغرب حركت مى‌كند و آنچه در جوف اوست نيز به تبع او حركت مى‌كنند و در مدت بيست و چهار ساعت و اندى، يك دور مى‌چرخد

[١] رجوع كنيد به: شرح اشارات، ج ٣، ص ٢١٢- ٢١٣؛ كشف المراد، ص ١٥٦- ١٥٧؛ شرح مواقف، ج ٧، ص ٧٨- ٨٢.