تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٠٠ - اثبات بساطت واجب تعالى

اثبات بساطت واجب تعالى‌

مرحوم حاجى اقسام متصوره تركيب را ضبط نموده است- كه اجزاء تركيبيه ممكن است چند نحو باشد- و سپس اثبات مى‌كند كه هيچ يك از اقسام تركيب در ذات واجب الوجود ممكن نبوده و از آنجا بساطت ذات احديت را ثابت مى‌كند.

يك نحوه تركيب، تركيب در اجزاء خارجى است كه اجزاء در خارج با يكديگر تركيب شده باشند، مانند تركيب عناصر با يكديگر كه در خارج حقيقةً عنصرى با عنصرى مركب شده و يك صورت نوعيه ديگرى تشكيل مى‌دهند مثل طلا و نقره كه معدنى با معدن ديگر در خارج حقيقةً امتزاج يافته و از تركيب دو عنصر جسم سومى تشكيل گرديده است و همچنين هيولى و صورت در خارج به تركيب انضمامى مركب شده و وجود ماده و وجود صورت با هم متحد شده‌اند.

و ديگر از اقسام تركيب، تركيب مقداريه است. گرچه خود مقدار، شى‌ء بسيط و امر وحدانى صرف است و لكن در وهم قابل تجزيه بوده و وهماً صاحب اجزاء ديده مى‌شود. مقدار در حقيقت صاحب اجزاء نبوده و يك صورت ممتدّه مستمرّه است كه از طريق وهم تنصيف گرديده و مقدارى در اين طرف و مقدارى در آن طرف قرار مى‌گيرد و اصل جامع بين دو طرف هيولى است كه هر يك در ضمن آن متحصّص شده و باقى است.

قسم ديگر از اقسام تركيبيه اين است كه ماده خارجى و صورت خارجى، دو شى‌ء و دو وجود است كه به تركيب انضمامى مركب شده‌اند، ولى در عقل اجزاء تحليليه‌اند