مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥١ - عرفای قرن سوم

و فقها بود. به او گفتند: به خاطر یاران هم که هست خرقه (لباس اهل تصوف) بپوش. گفت: اگر میدانستم که از لباس کاری ساخته است، از آهن گداخته جامه میساختم اما ندای حقیقت این است که: «لَیسَ الْاعْتِبارُ بِالْخِرْقَةِ انَّمَا الْاعْتِبارُ بِالْحِرْقَة» یعنی از خرقه کاری ساخته نیست، حرقه (آتش دل) لازم است. جنید خواهرزاده و مرید و شاگرد سری سقطی و هم شاگرد حارث محاسبی بوده است.

گویند در سال ٢٩٧ در نود سالگی درگذشت.

و. ذوالنّون مصری. وی اهل مصر است. در فقه شاگرد مالک بن انس فقیه معروف بوده است. جامی او را رئیس صوفیان خوانده است. هم او اول کسی است که رمز به کار برد و مسائل عرفانی را با اصطلاحات رمزی بیان کرد که فقط کسانی که واردند بفهمند و ناواردها چیزی نفهمند. این روش تدریجاً معمول شد، معانی عرفانی به صورت غزل و با تعبیرات سمبلیک بیان شد. برخی معتقدند که بسیاری از تعلیمات فلسفه نوافلاطونی وسیله ذوالنّون وارد عرفان و تصوف شد [١]. ذوالنّون در فاصله سالهای ٢٤٠- ٢٥٠ درگذشته است.

ز. سهل بن عبداللَّه تُستَری. از اکابر عرفا و صوفیه و اصلًا اهل شوشتر است.

فرقهای از عرفا که اصل را بر مجاهده نفس میدانند، به نام او «سهلیه» خوانده میشوند. در مکه معظمه با ذوالنّون مصری ملاقات داشته است. وی در سال ٢٨٣ یا ٢٩٣ درگذشته است [٢] ح. حسین بن منصور حلّاج. اصلًا اهل بیضاء از توابع شیراز است ولی در عراق رشد و نما یافته است. حلّاج از جنجالی ترین عرفای دوره اسلامی است. شطحیات فراوان گفته است. به کفر و ارتداد و ادعای خدایی متهم شد. فقها تکفیرش کردند و در زمان مقتدر عباسی بهدار آویخته شد. خود عرفا او را به افشای اسرار متهم میکنند. حافظ میگوید: