مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٨ - عرفای قرن دوم
مناسبت نقل خواهیم کرد. حسن بصری ایرانی الاصل است.
ب. مالک بن دینار. این مرد اهل بصره است. از کسانی بوده است که کار زهد و ترک لذت را به افراط کشانده است. داستانها از او در این جهت نقل میشود. وی در سال ١٣١ هجری درگذشته است.
ج. ابراهیم ادهم. اهل بلخ است. داستان معروفی دارد شبیه داستان معروف بودا.
گویند در ابتدا پادشاه بلخ بود و جریاناتی رخ داد که تائب شد و در سلسله اهل تصوف قرار گرفت.
عرفا برای وی اهمیت زیاد قائلند. در مثنوی داستان جالبی برای او آورده است.
ابراهیم در حدود سال ١٦١ هجری درگذشته است.
د. رابعه عَدَویه. این زن مصری الاصل و یا بصری الاصل و از اعاجیب روزگار است، و چون چهارمین دختر خانوادهاش بود «رابعه» نامیده شد. رابعه عدویه غیر از رابعه شامیه است که او هم از عرفاست و معاصر جامی است و در قرن نهم میزیسته است. رابعه عدویه کلماتی بلند و اشعاری در اوج عرفان و حالاتی عجیب دارد. داستانی درباره عیادت حسن بصری و مالک بن دینار و یک نفر دیگر از او نقل میشود که جالب است. رابعه در حدود ١٣٥ یا ١٣٦ درگذشته است و بعضی گفتهاند وفاتش در ١٨٠ یا ١٨٥ بوده است.
ه. ابوهاشم صوفی کوفی. اهل شام است. در آن منطقه متولد شده و در همان منطقه زیسته است. تاریخ وفاتش مجهول است. این قدر معلوم است که استاد سفیان ثوری متوفّی در ١٦١ بوده است. ظاهراً اول کسی است که به نام «صوفی» خوانده شده است. سفیان گفته است: اگر ابوهاشم نبود من دقایق ریا را نمیشناختم.
و. شقیق بلخی. شاگرد ابراهیم ادهم بوده است. بنا بر نقل ریحانة الادب و غیره از کتاب کشف الغُمَّه علی بن عیسی ار بِلی و از نورالابصار شَبلَنجی، در راه مکه با حضرت موسی بن جعفر علیه السلام ملاقات داشته و از آن حضرت مقامات و کرامات نقل کرده است. در سال ١٥٣ یا ١٧٤ یا ١٨٤ درگذشته است.
ز. معروف کرخی. اهل کرخ بغداد است، ولی از اینکه نام پدرش فیروز است به نظر میرسد که ایرانی الاصل است. این مرد از معاریف و مشاهیر عرفاست.
میگویند پدر و مادرش نصرانی بودند و خودش به دست حضرت رضا علیه السلام مسلمان شد و از آن حضرت استفاده کرد.