مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٧٧ - خوشبینی به خود و بدبینی به دیگران

و چنین میپندارد که تقصیر متعلق به دیگران است؛ همه چشم به عدالت اجتماع دارند و هیچ کس فکر نمیکند که عدالت اجتماع وقتی حاصل میشود که افراد، عادل باشند.

یا ایهَا الَّذینَ امَنوا کونوا قَوّامینَ بِالْقِسْطِ شُهَداءَ لِلَّهِ وَ لَوْ عَلی انْفُسِکمْ اوِ الْوالِدَینِ وَ الْاقْرَبینَ انْ یکنْ غَنِیاً اوْ فَقیراً فَاللَّهُ اوْلی بِهِما فَلا تَتَّبِعُوا الْهَوی أنْ تَعْدِلوا [١].

ای مردم در کار بپاداشتن عدالتْ زیاد بکوشید، گواهی را فقط به خاطر خدا بدهید هرچند علیه خود شما یا پدر و مادر یا نزدیکان شما باشد، غصه اینکه فلان خویشاوند غنی یا فقیر است نخورید، خداوند که خالق آنهاست از شما که فقط رابطه خویشاوندی دارید اولی است به اینکه حال آنها را رعایت کند، مبادا به پیروی از هوای نفس از حق انحراف پیدا کنید.

یکی از فواید اینکه تربیت مردم تربیت دینی باشد همین است که مردم را در باطن روح و ضمیرشان عادل و منصف میکند. البته فرق است بین کسی که از ایمان بهرهای داشته باشد و خدا را ناظر و شاهد اعمال و نیات خود بداند و آن کس که محض مصلحت اجتماع کاری را بکند.

یا ایهَا الَّذینَ امَنوا عَلَیکمْ انْفُسَکمْ لا یضُرُّکمْ مَنْ ضَلَّ اذَا اهْتَدَیتُمْ [٢].

ای کسانی که ایمان آوردهاید، بر شما باد مراقبت نفسهای خودتان. فرضاً دیگران گمراه باشند گمراهی آنها به شما صدمهای وارد نمیآورد اگر شما خودتان راه را یافته باشید و در راه باشید.

میدانیم که در اسلام از طرفی نظارت بر اعمال دیگران جزء واجبات است (پیغمبر فرمود: کلُّکمْ راعٍ وَ کلُّکمْ مَسْؤولٌ عَنْ رَعِیتِهِ [٣]) ولی از طرف دیگر این فکر